I SAB/Wa 310/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. L., H. N., M. B., J. P. P. S. i G. S. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1955 r., nr [...] oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1959 r., nr [...] - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. L, H. N., M. B., J. P. P. S. i G. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. L., H. N., M. B., J. P., P. S. i G. S., reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1955 r., nr [...] oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1959 r., nr [...], którymi odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...], ozn nr hip. [...], zarzucając organowi, że pomimo uprzednich wezwań sprawa nie została rozpoznana merytorycznie. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ przedstawił przebieg postępowania i, ustosunkowując się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że postępowanie dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że inne postępowania prowadzone w Wydziale Gruntów [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływu oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Organ wskazał, że podejmował szereg działań od czasu wpłynięcia przedmiotowego wniosku, dążąc do jak najszybszego zgromadzenie materiału dowodowego. Organ wskazał również, że po uzupełnieniu przez wnioskodawców braków wniosku, pismem z dnia [...] maja 2018 r. zawiadomiono skarżących, że z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego nie jest możliwe rozpatrzenie złożonego wniosku w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., jednocześnie wskazano na dzień [...] września 2018 r. jako przewidywany termin rozstrzygnięcia. Organ dodał, że duża ilość spraw wymagających zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz ustalenia stron w sytuacji, gdy dostępne rejestry są nieaktualne uniemożliwia, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów przewidzianych w k.p.a. Organ zaznaczył, że w sprawie czynności dokonywane były niezwłocznie, wynikały ze stopnia zgromadzonego materiału dowodowego i służyły do jego zgromadzenia w stopniu umożliwiającym wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, a przedłużenia postępowanie wynikało z zaniechania wnioskodawców dołączenia dokumentacji wskazujących na ich legitymację procesową. Organ wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Uprzednie wezwanie przez skarżących Ministra do załatwienia sprawy, które Sąd uznał za ponaglenie, wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z akt sprawy wynika, iż wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do Ministra Infrastruktury i Budownictwa w dniu [....] września 2017 r., przekazany według właściwości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przy zawiadomieniu z dnia [...] września 2017 r. Od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie został dotychczas rozpatrzony. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga na bezczynność Ministra zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Niewątpliwie postępowanie organu narusza określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona bezczynność organu miała rażący charakter. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ prowadząc postępowanie podejmował szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dokumentacyjnego i ustalenia kręgu stron postępowania. Sąd wziął również po uwagę charakter postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważność dotyczącego decyzji z lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, miał także na względzie skomplikowany charakter sprawy dotyczący stanu faktycznego i prawnego nieruchomości sprzed kilkudziesięciu lat. Niewątpliwie na czas trwania postępowania wpływ miała konieczność uzupełnienia przez wnioskodawców dokumentów wykazujących ich legitymację procesową. Z powyższych względów w pkt 1, 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.