I SAB/Wa 311/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie niewydania decyzji postanawia odmówić przyznania M.S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 15 lipca 2012 r. M.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie niewydania decyzji dotyczącej wniosku o przyznanie pomocy materialnej, skierowanego do organu w kwietniu 2012 r. W dniu 11 marca 2013 r. M.S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższy wniosek został rozpoznany, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 311/12 odmawiającym przyznania M.S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygniecie powyższe zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 2 kwietnia 2013 r. W dniu 5 kwietnia 2013 r. (data prezentaty) M.S. złożył sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, że jest bez środków do życia. Nie przysługuje mu emerytura, renta, ani zasiłek dla bezrobotnych. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. [...]. Ponadto M.S. oświadczył, że nie osiąga dochodu, nie posiada nieruchomości, domu, ani oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W złożonym sprzeciwie skarżący zanegował fakt, że przysługuje mu renta. Dodał, że nie pobierając renty, emerytury i zasiłku dla bezrobotnych, nie mając oszczędności, pozbawiony jest środków do życia, w związku z czym należy mu się pełnomocnik z urzędu. Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Sąd wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji, czy przyznana M.S. renta z tytułu niezdolności do pracy jest przyjmowana przez uprawnionego oraz w przypadku negatywnej odpowiedzi o wskazanie łącznej kwoty zgromadzonego świadczenia. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że M.S. ma przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 października 1998 r. Świadczenie to nie jest przez niego pobierane. Łączna kwota przysługującej za okres od dnia 1 października 1998 r. do dnia 31 maja 2013 r. renty wynosi [...] zł brutto oraz kwota przysługujących odsetek za okres 5 luty 2000 r. – 27 stycznia 2003 r. wynosi [...] zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa). Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga dochodu, jednakże wskazać należy, że z informacji otrzymanej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 17 maja 2013r., wynika, że M.S. przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której nie pobiera. W związku z czym łączna kwota zgromadzonego świadczenia wynosi [...] zł brutto oraz kwota przysługujących odsetek za okres 5 luty 2000 r. – 27 stycznia 2003 r. wynosi [...] zł brutto. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M.S. może uzyskać środki pieniężne dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty. Sąd jeszcze raz podkreśla, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, gdy strona w istocie nie posiada żadnych możliwości zapłaty należności związanych z postępowaniem sądowym, a ewentualne ich zapłacenie spowodowałaby uszczerbek w koniecznych kosztach jej utrzymania. Tymczasem, M.S. zadecydował o niepobieraniu należnej mu renty, zatem ponosi tego konsekwencje. W rezultacie nie można przyjąć, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Jednocześnie jego sytuacji majątkowej w żaden sposób nie można porównywać do sytuacji majątkowej osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie opłacić kosztów udziału w postępowaniu. Na koniec należy wskazać, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca już z mocy ww. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest z nich zwolniony. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ww. aktu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.