I SAB/Wa 318/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M/ B. i A. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczną położony w W. przy ulicy [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2 - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz M. B. i A. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 17 sierpnia 2011 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga M. B. i A. K. na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1995 r. Burmistrz Gminy W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] – będącą własnością M. B. i A. K. – na działki nr [...] o pow. [...] i nr [...] o pow. [...] m². Własność działki nr [...] o pow. [...] - wydzielonej pod poszerzenie drogi publicznej ul. [...]– przeszła z mocy prawa na własność gminy. Decyzja ta jest prawomocna. Dnia 30 listopada 2005 r. M. B. i A. K. wystąpiły z wnioskiem o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w W. w dzielnicy W. przy ulicy [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...]o powierzchni [...], uregulowany w księdze wieczystej KW Nr [...]. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość położoną w W. w dzielnicy U. przy ulicy [...] - jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazał, iż w niniejszej sprawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998r Nr 133., poz. 872 ze zm.) nie ma zastosowania, natomiast strony postępowania sprecyzowały w dniu 6 marca 2006 r. swój wniosek o odszkodowanie z dnia 30 listopada 2005 r. i wskazały, iż dotyczy on ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpoznając sprawę Prezydent decyzją z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] ponownie odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - wskazując w uzasadnieniu, iż roszczenie o ustalenie odszkodowania uległo przedawnieniu. W wyniku złożonego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010 roku Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji rozpatrując po raz kolejny sprawę powinien ustalić w jakim dniu stała się ostateczna decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1995 r. oraz, że zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, to na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Pismem z dnia 23 lutego 2011 r. Prezydent W. powiadomił strony o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jednocześnie wyjaśniając, iż rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi w terminie 2 miesięcy od dnia przekazania protokołu z rokowań zakończonego wynikiem negatywnym. W związku ze złożonym w dniu 4 marca 2011 r. przez A. K. i M. B. zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za w/w grunt, Wojewoda [...]postanowieniem z dnia [...]marca 2011 r. Nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji podjął czynności w celu ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 roku Nr [...]. W dniu 17 sierpnia 2011 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga M. B. i A. K. na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]. Skarżące podniosły, iż w niniejszej sprawie brak jest w ogóle podstaw prawnych do prowadzenia jakichkolwiek rokowań, gdyż postępowanie w celu ustalenia i wypłaty odszkodowania nie toczy się na podstawie art. 98 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, lecz na podstawie art. 129 ust 5 ww. ustawy w związku z art. 10 ust 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dodały, że tej sprawie Prezydent W. jest jednocześnie organem, który ewentualnie byłby uprawniony do prowadzenia rokowań oraz organem właściwym do ustalenia odszkodowania. Wobec tego bezsensowne jest żądanie Prezydenta W. do dostarczenia przez skarżące protokołu z rokowań przeprowadzonych właśnie z nim. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że nie sposób zgodzić się z zarzutem strony, iż organ odmawia podjęcia rokowań w przedmiotowej sprawie. W dniu 30 grudnia 2010 r. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa przekazał wniosek M. B, i A. K. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami W. celem przeprowadzenia rokowań. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w dzielnicy W. pismem z dnia 16 marca 2011 r. poinformowała, iż niezbędne jest zabezpieczenie środków finansowych w budżecie, gdyż odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi gminne w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno być wypłacone ze środków Budżetu Dzielnicy. Wobec powyższego Prezydent stwierdził, że nie można uznać, iż rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym. W piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. skarżące podtrzymały swoje dotychczasowe stanowisko. Dodały, że proces uzgodnień w rozumieniu art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest procesem sformalizowanym, zaś o negatywnym wyniku negocjacji można mówić wówczas, gdy co najmniej jedna ze stron tego procesu nie wyraża zgody na dalsze prowadzenie rokowań. W niniejszej sprawie skarżące wyraźnie wskazały w piśmie z 5 listopada 2010 r., że jeżeli rokowania nie zostaną przeprowadzone do 15 grudnia 2010 r., to wnoszą o ustalenie odszkodowania w trybie art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji (o ile w niniejszej sprawie w ogóle istnieje podstawa do prowadzenia uzgodnień) organ winien był przyjąć, że nie doszło do uzgodnień w rozumieniu art. 98 ust. 3 ww. ustawy i ustalić odszkodowanie w drodze decyzji. Ponadto stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, iż organ wcale nie odmawia podjęcia rokowań, a jedynie oczekuje na zabezpieczenie bliżej nieokreślonych środków w nieokreślonym terminie - nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego. Jest to próba uzyskania prawa do blokowania w nieskończoność możliwości uzyskania odszkodowania. Organ mógłby bowiem co roku wskazywać, że w związku z kryzysem nie dysponuje "odpowiednimi środkami" i w związku z tym nie może przystąpić do rokowań. Jednocześnie, skoro prowadzenie uzgodnień nie jest stricte elementem postępowania administracyjnego, strona nie dysponowałaby żadnym narzędziem umożliwiającym załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - organ bowiem zawsze wskazywałby, że chce prowadzić rokowania, ale nie może ich rozpocząć bez "zabezpieczenia odpowiednich środków w budżecie". Skarżące wskazały też, że postulowana przez organ wykładnia art. 98 ust. 3 jest rażąco sprzeczna z konstytucyjną zasadą ochrony własności (21 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadą, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji). Podkreśliły, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w 1995 roku, a zatem 16 lat temu. Przez ten okres Gmina korzysta z działki zajętej pod drogę publiczną, zaś skarżące do chwili obecnej nie otrzymały należnego im odszkodowania. Do dnia 2 grudnia 2011 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa., jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku z dnia 30 listopada 2005 r. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] - w ustawowym terminie. Wniosek ten rozpoznawany jest od 6 lat (z tym, że ostatnio organ I instancji otrzymał ponownie akta po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] października 2010 r.), zaś okoliczności podawane przez organ nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, że przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przez tak długi okres czasu - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny. Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca, co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna. Sąd w całości zgadza się ze stanowiskiem skarżących, że ich postawa - a w szczególności treść pisma z dnia 5 listopada 2010 r. - jednoznacznie wskazuje, że rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym. Wobec powyższego Prezydent Miasta W. powinien wydać merytoryczną decyzję w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość . Tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania nie został jeszcze przez organ administracji publicznej rozpoznany - co jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu - w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : " Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stosownie do treści art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.