I SAB/Wa 32/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. B., M. B. i E. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. dz. nr [...], nr [...] i nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. B., M. B. i E. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. B., M. B. i E. B. pismem z dnia 6 listopada 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] i [...] w części gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Skarżący wskazali, że Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmówił ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu wchodzącego obecnie w skład działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Organ jednocześnie zaznaczył, że w pozostałej części gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, tj. w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...], wydana zostanie przez Prezydenta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej odrębna decyzja. Do dnia dzisiejszego decyzji takiej jednak nie wydano. Organ nie zastosował się również do terminu załatwienia sprawy wyznaczonego mu przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zwłoka w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy w odniesieniu do gruntu Skarbu Państwa miała miejsce z powodu ogromnej liczby wniosków oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, do dnia wyrokowania organ nie rozpoznał w całości wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. organ rozpoznał złożony wniosek jedynie w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Jednocześnie poinformował, że w zakresie działek stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa (nr [...], [...] i [...]) wniosek ten rozpoznany zostanie odrębną decyzją. Następnie w dniu 16 marca 2015 r. akta przedmiotowej nieruchomości przekazano do Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa. Od tamtej pory jedyną czynnością podjętą przez organ było przesłanie do stron w dniu 17 lutego 2016 r. informacji, że w związku z przewidywanym terminem zakończenia postępowania strony mogą, stosownie do treści art. 10 kpa, składać pisemne wyjaśnienia, wnioski oraz dowody, a także zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym. Dalszych czynności już nie podjęto, nawet mimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] października 2016 r. nr [...], którym wyznaczono Prezydentowi [...] termin na załatwienie sprawy wynoszący trzy miesiące. Organ nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 kpa, bowiem ani razu nie poinformował stron o przewidywanym terminie zakończenia postępowania oraz o przyczynach zwłoki. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. dz. nr [...], nr [...] i nr [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania wniosku skarżących w zakreślonym terminie. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) termin, w którym organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że organ zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, o czym poinformował strony już w piśmie z 17 lutego 2016 r. Jednocześnie biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (1949 r.), a także charakter niniejszej sprawy i fakt zebrania już w 2016 r. całości niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia dokumentów, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem od 1949 r. organ nie zakończył przedmiotowego postępowania, choć co najmniej od dwóch lat dysponuje materiałem umożliwiającym wydanie decyzji w sprawie. Organ nie informował także stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia i przyczynach zwłoki. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 kpa. Organ w przedmiotowej sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.