I SAB/Wa 32/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 lipca 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. i A. O. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]/[...] ozn. nr hip [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. G. i A. O. solidarnie 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2020 r. K. G. i A. O. (dalej jako skarżące) wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] (dalej jako organ) w rozpatrzeniu wniosku z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...]/[...] ozn. nr hip. [...]. W skardze podniesiono, że pomimo toczącego się od [...] lat postępowania sprawa dotychczas nie została zakończona. Skarżące wniosły o wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu na wydanie decyzji w sprawie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie [...] złotych oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że sprawa znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego, zaś z uwagi na wątpliwości w kwestii następstwa prawnego po dawnych właścicielach nieruchomości organ nie miał dotychczas możliwości zakończenia postępowania. Wniósł o oddalenie skargi . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z § 2 cyt. przepisu, obowiązek określony w § 1 ciąży na organie również wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu. z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości został złożony [...] października 1948 r. Orzeczeniem z [...] kwietnia 1958 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło ówczesnym właścicielom nieruchomości ustanowienia prawa własności czasowej. Decyzją z [...] czerwca 1958 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało ww. orzeczenie w mocy. Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził nieważność orzeczenia z [...] kwietnia 1958 r. i decyzji z [...] czerwca 1958 r. W związku z powyższą decyzją "odżył" wniosek dekretowy z [...] października 1948 r. [...] lutego 2019 r. skarżące złożyły ponaglenie do Wojewody [...]. Postanowieniem z [...] września 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy, stwierdzając jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie to organ otrzymał [...] października 2019 r. Pismem z [...] grudnia 2019 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o przesłanie kopii działu I i II dawnej księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz umów, oświadczeń i wniosków spisanych w księdze umów a dotyczących działów I i II tej księgi. Przy piśmie z [...] grudnia 2019 r. zwrócono się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. [...] stycznia 2020 r. do organu wpłynęła odpowiedź Sądu Rejonowego dla [...] w [...] na wezwania z [...] grudnia 2019 r. Niewątpliwym jest, że organ dotychczas nie zakończył postępowania w sprawie pomimo upływu zarówno terminów przewidzianych w art. 35 kpa jak i terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], jak również w toku sprawy nie informował na bieżąco stron o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie wraz z podaniem nowego terminu na jej rozpatrzenie w trybie art. 36 kpa. Czynności w sprawie rozpatrzenia wniosku dekretowego zostały podjęte dopiero po upływie ponad roku od wydania decyzji stwierdzającej nieważność poprzednich decyzji dekretowych. Oznacza to, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie. Art. 149 § 1a ppsa zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że terminy w niniejszej sprawie nie biegną od dnia złożenia wniosku dekretowego, ale od dnia gdy ostateczna stała się decyzja z [...] września 2018 r. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że jednocześnie z postępowaniem o przyznanie prawa własności czasowej toczy się postępowanie o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, na skutek czego w toku postępowania akta sprawy pozostawały w długotrwałym posiadaniu Wojewody [...] i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między [...] marca 2020 r. a [...] maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Sądowi z urzędu jest również wiadomym, że w organie prowadzona jest jednocześnie znaczna ilość spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279), zaś sprawy te często cechują się rozbudowanym stanem faktycznym i znacznym stopniem skomplikowania, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Nadto z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżących nie udzielił dotychczas odpowiedzi na wezwanie z [...] grudnia 2019 r. Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżących w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżących, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.