I SAB/Wa 320/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku [...] o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2019 r. [...] (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Skarżąca wskazała, że została ustanowiona przez Sąd Rejonowy w [...] kuratorem dla osoby nieznanej z miejsca pobytu dla celów postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 27 ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670). Prezydent [...] zakończył ww. postępowanie decyzją administracyjną, w której nie ustalił wysokości kosztów postępowania ani nie orzekł o odmowie ich przyznania. Pismem z [...] stycznia 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków poniesionych w związku z pełnieniem funkcji kuratora. W tym przedmiocie prezydent powinien wydać postanowienie, jednak dotychczas nie rozstrzygnął procesowo złożonego wniosku. Skarżąca wniosła o uznanie uprawnienia, tj. ustalenia i przyznania kuratorowi wynagrodzenia wraz ze zwrotem wydatków oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu w zakresie wydania innego niż decyzja lub postanowienie aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) – przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionemu na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.). Wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego (por. uchwała z 9 lutego 1989 r., sygn. III CZP 117/88, publ. OSNC 1990/1/11). Oznacza to, że organem właściwym do ustalenia i wypłaty wynagrodzenia jest organ administracji prowadzący postępowanie zasadnicze, w tej sprawie Prezydent Miasta Ciechanów. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Jakkolwiek przepisy k.p.a. ani inne przepisy szczególne nie określają ani wysokości tego wynagrodzenia ani zasad i trybu jego przyznawania, to nie oznacza to, że takie wynagrodzenie nie przysługuje przedstawicielowi. Odmienne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013r., sygn. akt I OSK 2636/12. W konsekwencji należy przyjąć, że ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych powinno nastąpić w drodze analogii poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536). Przywołana uchwała SN z 9 lutego 1989 r. wykluczyła wprawdzie zastosowanie wprost przepisów obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz.U. nr 27, poz. 197 ze zm.), jednakże dotyczyło to właściwości sądu powszechnego. Tym samym stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy nie stanowi przeszkody do zastosowania tych przepisów przez organ administracji publicznej odpowiednio, w drodze analogii - w celu wypełnienia istniejącej luki prawnej w zakresie zasad przyznawania wynagrodzenia przedstawicielowi nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionemu na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Oznacza to, że Prezydent [...] jest zobowiązany do ustalenia wysokości wynagrodzenia dla przedstawiciela nieznanego z miejsca pobytu [...] w drodze analogii poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Ustalenie takiego wynagrodzenia powinno nastąpić w drodze aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Wadliwe jest stanowisko organu wyrażone w piśmie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2019 r. (oznaczonym KA.123.66.2019) i podtrzymane w odpowiedzi na skargę, że nie ma podstaw prawnych do wypłaty wynagrodzenia dla przedstawiciela nieznanego z miejsca pobytu. Organ, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 20 lipca 2016 r., sygn. akt II SAB/Ke 40/16, wyprowadza z niego błędne wnioski. Jakkolwiek słusznie organ wskazał, że nie ma podstaw do przyznania wynagrodzenia dla przedstawiciela nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. to organ pomija całą argumentację wyrażoną w powołanym przez niego wyroku WSA w Kielcach z 20 lipca 2016 r. W wyroku tym Sąd przyjął, że przedstawiciel osoby nieobecnej jest podmiotem niepodporządkowanym służbowo i organizacyjnie organowi administracji, czerpie swój mandat do działania z orzeczenia sądu powszechnego i posiada uprawnienie do uzyskania wynagrodzenia, które jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań. W konsekwencji Sąd wyraził jednoznaczne stanowisko, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Skoro zatem Prezydent [...] nie załatwił wniosku skarżącej z [...] stycznia 2019 r. o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków poniesionych w związku z pełnieniem funkcji przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (nie wydał aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) to koniecznym było zobowiązanie organu do rozpatrzenia takiego wniosku w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy poprzez wydanie aktu z zakresu administracji publicznej. Mając powyższe względy na uwadze, należy uznać, że organ w tej sprawie dopuścił się bezczynności, jednakże nie było wystarczających podstaw do stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Analiza okoliczności tej sprawy, a w szczególności brak jednoznacznego określenia w przepisach prawa zasad i trybu przyznawania wynagrodzenia dla przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, nie daje podstaw do oceny, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie było wystarczających podstaw do orzeczenia o istnieniu uprawnienia do wynagrodzenia na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. albowiem nie można uznać, że zachodzą niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności stanu faktycznego sprawy. Określenie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków wymaga w pierwszej kolejności ustalenia szeregu okoliczności, w tym nakładu pracy kuratora oraz wysokości poniesionych przez niego uzasadnionych wydatków. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.