I SAB/Wa 322/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku B. K. z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego B. K. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. K., reprezentowany przez r.pr. A. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący wnioskiem z dnia 9 grudnia 2013 r. wystąpił o odszkodowanie za w/w nieruchomość [...]. Prezydent W. pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. wystąpił do Delegatury Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. z prośbą o przesłanie akt własnościowych nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...]. Delegatura Biura pismem z dnia 21 lutego 2014 r. udzieliła odpowiedzi wyjaśniając, że przedmiotowa dokumentacja została przesłana do Urzędu Gminy W. przy piśmie z dnia 22 października 2002 r. i nie została jeszcze zwrócona. W międzyczasie, Prezydent pismem z dnia 10 lutego 2014 r. poinformował pełnomocnika skarżącego, że w stosunku do części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...] Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Od tej decyzji wniesione zostało odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Organ zaznaczył, że do rozpatrzenia pozostaje jeszcze wniosek dekretowy co do pozostałej części spornej działki hipotecznej. Wyjaśnił, że dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii, daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. W związku z powyższym Prezydent poinformował stronę, że wniosek z dnia 9 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania jest przedwczesny, a podjęcie czynności mających na celu rozpatrzenie wniosku, będzie możliwe dopiero po zakończeniu postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu objętego roszczeniem. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący pismem z dnia 31 marca 2014 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Postanowienie Wojewody [...] zostało doręczone organowi I instancji w dniu 28 maja 2014 r. Pismem z dnia 5 maja 2014 r. B. K., reprezentowany przez r.pr. A. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...]. Skarżący wskazał, że do dnia wniesienia skargi, mimo upływu ustawowych terminów na załatwienie sprawy przez organ, sprawa nie została zakończona. Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący uzupełnił skargę. Podniósł, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] wyznaczył organowi I instancji 3-miesięczny termin (na podjęcie rozstrzygnięcia), który nie ma oparcia w art. 35 k.p.a. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podał, że postanowienie Wojewody [...] wpłynęło do Urzędu W. w dniu 28 maja 2014 r., skarga zaś została wniesiona w dniu 5 maja 2014 r. Tym samym – w jego ocenie – organ nie miał możliwości podjęcia żadnych czynności pomiędzy wyznaczeniem przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu do zakończenia postępowania, a przesłaniem akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W zakresie wniosku skarżącego dotyczącego trybu rozpoznania skargi Prezydent W. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Ponadto dodać należy, że zgodnie z art. 104 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W.. Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów prawa, nie rozpoznał sprawy w ustawowym terminie i w formie przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem zakończenie postępowania winno nastąpić najpóźniej 10 lutego 2014 r. Stwierdzony stan bezczynności implikował z kolei wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do rozpoznania wniosku w określonym przez Sąd terminie. Zdaniem Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do sformułowania oceny, że stwierdzona bezczynność organu miała postać kwalifikowaną, a więc, że jej zaistnienie stanowi konsekwencję rażącego naruszenia przez organ norm postępowania administracyjnego. Przy ocenie stanu zwłoki w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od jej charakteru, jak też wpływu na realną możliwość zakończenia prowadzonego przez organ postępowania przed ukończeniem innych prowadzonych równolegle odrębnych postępowań administracyjnych, jeżeli istnieje pomiędzy nimi związek. W niniejszej sprawie bezsporne jest zaś, że równolegle do postępowania odszkodowawczego w odniesieniu do tej samej nieruchomości prowadzone jest postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Postępowanie w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu na zasadzie określonej w powyższym dekrecie wyprzedza zaś postępowanie o odszkodowanie za utratę tej nieruchomości dochodzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tylko bowiem negatywny wynik pierwszego postępowania warunkuje możliwość skutecznego ubiegania się o odszkodowanie przez przeddekretowych właścicieli (ich następców prawnych). Istniał więc bezpośredni związek pomiędzy tymi postępowaniami. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości Sądu, że do dnia wydania przez Prezydenta W. decyzji dekretowej zachodzi obiektywnie weryfikowalna przeszkoda uniemożliwiająca zakończenie postępowania odszkodowawczego zainicjowanego wnioskiem z dnia 9 grudnia 2013 r. O konieczności rozpatrzenia w pierwszej kolejności wniosku dekretowego strona została poinformowana przez organ (vide: pismo z dnia 10 lutego 2014 r.). Jednakże, co należy podkreślić, organ nie może usprawiedliwiać swojej bezczynności toczącym się równolegle postępowaniem w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy postępowanie o odszkodowanie za tę nieruchomość nie zostało zawieszone, co umożliwiał mu przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Pomimo bowiem tego, że ww. postępowanie niewątpliwie ma wpływ na kwestię ewentualnego przyznania odszkodowania, brak zawieszenia postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 9 grudnia 2013 r. spowodował związanie organu terminami wynikającymi z treści art. 35 § 3 k.p.a. i zobowiązywał go do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Ponadto, zdaniem Sądu, organ mógł zacząć gromadzić dokumentację niezbędną do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a decyzję kończącą postępowanie odszkodowawcze wydać dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Fakt przesłania akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie może usprawiedliwiać bezczynności Prezydenta W., zwłaszcza w sytuacji, gdy całość przekazanej dokumentacji sprowadza się w głównej mierze do wniosku o odszkodowanie oraz wyżej omówionych pism informacyjnych organu. Uwzględniając zatem długość prowadzonego postępowania, okoliczności, że organ podjął próbę zgromadzenia akt własnościowych nieruchomości, poinformował stronę, iż rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowawczej zostanie wydane dopiero po zakończeniu postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu objętego roszczeniem, to tym samym nie można stwierdzić, by zwłoka w załatwieniu sprawy była efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a więc takim działaniem, czy zaniechaniem, które można by zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.