I SAB/Wa 324/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej A. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. S. (dalej jako "skarżąca") pismem z 12 września 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania z [...] lipca 2017 r. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...]. Skarżąca wskazała, że organ, zamiast rozpoznać merytorycznie sprawę, bezpodstawnie zajął się wyjaśnianiem zakresu pełnomocnictwa udzielonego przez uczestnika postępowania. Poza tym jedynymi czynnościami jakie podjęto, było trzykrotne przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Żadnego z tych terminów jednak nie dotrzymano. Z powyższego wynika, że organ w sposób rażący nadużył uprawnień, o których mowa w art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", jak również naruszył art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia odwołania w terminie 7 dni; zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że nie naruszył prawa, skoro skorzystał z kompetencji przewidzianej w art. 36 K.p.a., informując o przesunięciu terminu rozpatrzenia odwołania. W ocenie Ministra, dopuszczalne jest rozpoznanie odwołania w terminie późniejszym niż określony w art. 35 § 3 K.p.a., jeżeli przesuniecie terminu jest obiektywnie uzasadnione według art. 36 § 1 K.p.a. Taka sytuacja ma natomiast miejsce w niniejszej sprawie, bowiem nierozpoznawanie odwołania skarżącej spowodowane jest dużą liczbą spraw rozpatrywanych według kolejności wpływu. Przyczyna opóźnienia nie jest więc sztucznie przesłonięta zbędnymi, pozornymi czynnościami znamionującymi przewlekłość postępowania. Organ zauważył, że jak wynika z wewnętrznego systemu komputerowego w dacie wniesienia przez skarżącą odwołania (tj. 17 lipca 2017 r.) w Wydziale Rewindykacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostawały do rozpatrzenia 1074 sprawy. Na liczbę tę składały się skargi, wnioski, odwołania i inne podania. W dacie wnoszenia skargi do Sądu, do załatwienia pozostało jeszcze 903 sprawy, wcześniejsze od przedmiotowego odwołania. Uwzględniając zatem znaczny napływ nowych podań i szczupłą obsadę kadrową, stosowanie sygnalizacji z art. 36 K.p.a. pozostawało koniecznością. W tej sytuacji niezasadny jest zarzut skargi o "rzekomej" konieczności przesunięcia terminu, bowiem przeszkody organu mają charakter obiektywny i weryfikowalny. Zdaniem organu, nie można mu więc w niniejsze sprawie zarzucić rażącego naruszenia prawa, jak również nadmierne jest żądanie skarżącej, aby Sąd dokonał na podstawie art. 155 P.p.s.a. sygnalizacji istotnych naruszeń prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu, czy też przewlekłość postępowania, Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowanie prowadzi w sposób przewlekły, bowiem od 17 lipca 2017 r., kiedy to do organu wpłynęło odwołanie skarżącej z 4 lipca 2017 r. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., do dnia wyrokowania odwołania tego nie rozpoznał. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania odwołania z [...] lipca 2017 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie odwołania, jest termin jednego miesiąca od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Z takim bowiem charakterem przewlekłości mamy do czynienie wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola", a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Z akt sprawy i udzielonej na skargę odpowiedzi wynika, że zasadniczą przyczyną zwłoki w rozpoznaniu odwołania skarżącej była znaczna liczba spraw, jakie przed wniesieniem tego odwołania wpłynęły do organu (1074 sprawy) i ograniczony zasób kadrowy komórki merytorycznej urzędu obsługującego organ odpowiedzialnej za ich załatwienie. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają Ministra od zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Sposób organizacji pracy i wykorzystania kadr nie są bowiem okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, są one czynnikami obiektywnie weryfikowalnymi, które winny być uwzględniane przy ocenie charakteru zaistniałej przewlekłości. W związku z powyższym, jak również biorąc pod uwagę regułę rozpatrywania w organie spraw zgodnie z kolejnością ich wpływu (o czym informował on strony postępowania w pismach z 17 sierpnia 2017 r., 22 grudnia 2017 r. i 15 czerwca 2018 r.), brak jest wystarczająco uzasadnionych podstaw, by zaistniałą zwłokę w rozpoznaniu przedmiotowego odwołania kwalifikować jako przejaw naruszenia norm postępowania w stopniu rażącym. Sąd nie znalazł również podstaw do wydania w niniejszej sprawie postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 155 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Omawiane postanowienie ma zatem charakter fakultatywny. Zdaniem Sądu istotne naruszenie prawa, o którym wyżej mowa, powinno być tego rodzaju, że w sposób oczywisty stanowi efekt nieprawidłowości w stosowaniu prawa przez organ. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, po analizie rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości oraz stanu prawnego, że cecha "oczywistości" nie wystąpiła. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.