I SAB/Wa 328/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. i M. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]" [...], działka nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. K. S. i M. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku M. S. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]" [...], działka nr [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu administracji w dniu [...] lipca 1985 r. Zawiadomieniem z dnia [...] października 1985 r. organ poinformował, że z uwagi na dużą ilość spraw i konieczność wnikliwego zbadania stanu prawnego nieruchomości udzielenie odpowiedzi nastąpi w terminie późniejszym. W dniu [...] października 1986 r. i w dniu [...] września 1989 r. organ występował do wnioskodawczyni o sprecyzowanie podania przez wskazanie numeru ulicy, na które to wezwanie otrzymał odpowiedź w dniu [...] października 1989 r. Następnie pismem z dnia [...] listopada 1989 r. organ wystąpił o wydanie opinii urbanistycznej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości oraz wezwał o "dostarczenie postępowania spadkowego po K. i H. S." oraz aktu kupna-sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z 1939 r. To ostatnie wezwanie zostało ponowione w dniu [...] stycznia 1994 r., W odpowiedzi na wystąpienie o wydanie opinii organ uzyskał informację w piśmie z dnia [...] marca 1990 r. o przeznaczeniu tej nieruchomości w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego, zaś przy piśmie z dnia [...] sierpnia 1998 r. został przedłożony organowi ww. akt notarialny oraz żądane postanowienie spadkowe. Pismami z dnia [...] września 1991 r., dnia [...] sierpnia 1998 r. i z dnia [...] marca 1999 r. wnioskodawczyni została poinformowana o przekazaniu akt sprawy organowi właściwemu w sprawie. Następnie w dniu [...] grudnia 2010 r. wnioskodawczyni wniosła o udzielenie informacji o dotychczasowym przebiegu postępowania oraz scharakteryzowanie przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. W odpowiedzi na to wystąpienie organ wskazał nowy termin zakończenia postępowania – "2 miesiące od zebrania kompletu dokumentacji". W tym samym dniu wniósł o przesłanie do celów służbowych kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz wypisów z rejestru gruntów obejmujących przedmiotową nieruchomość. Wystąpił także do Sadu Rejonowego [...] o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości. To ostatnie zaświadczenie otrzymał w dniu 14 marca 2011 r. W dniu [...] maja 2011 r. do akt sprawy wpłynęła kopia mapy numerycznej ewidencji gruntów i budynków z zaznaczonymi orientacyjnie granicami przedmiotowej nieruchomości oraz wypisy z rejestru gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład. W dniu [...] lipca 2011 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o informacje dotyczące budynków i zabudowań istniejących na nieruchomości w dniu [...] listopada 1945 r., określenie ewentualne ich stanu lub stopnia zniszczeń oraz przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia ww. nieruchomości. Wystąpił także do innej jednostki urzędu o przesłanie obejmujących przedmiotowy teren kopii decyzji lokalizacyjnych, protokołów przekazania nieruchomości, pozwoleń na budowę oraz innych dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Na to ostatnie wystąpienie uzyskał informację, że nie odnaleziono żądanych dokumentów. W dniu [...] października 2012 r. organ prowadzący postępowanie został poinformowany o śmierci wnioskodawczyni oraz zostało mu przedłożone postanowienie z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt [...] stwierdzające iż spadek po zmarłej nabyły K. S. i M. S. Pismem z dnia [...] października 2012 r. skarżące wystąpiły do organu wyższego stopnia z zażaleniem w trybie art. 37 § 1 kpa. Prezydent [...] pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. poinformował, że postępowanie w prowadzonej sprawie zostanie zakończone do dnia 31 maja 2013 r. oraz wystąpił o wydanie odpisu z księgi wieczystej dla nieruchomości "[...]" [...], a także zwrócił się do innej jednostki o nadesłanie akt lokalizacyjnych obejmujących przedmiotową nieruchomość i kopii decyzji komunalizacyjnych dla wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości działek ewidencyjnych, wymienionych w piśmie. Następnie w dniu [...] stycznia 2013 r. przesłał akta sprawy Wojewodzie [...], informując o stanie sprawy. W dniu [...] stycznia 2013 r. została nadesłania decyzja lokalizacyjna zgodnie z żądaniem organu, zaś w dniu [...] lutego 2013 r. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 31 maja 2013 r. Organ prowadzący postępowanie w dniu [...] lutego 2013 r. otrzymał od Sądu Rejonowego dla [...] odpis aktu z dnia [...] września 1939 r. oraz kopię planu z księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Przy piśmie z dnia [...] marca 2013 r. skarżące przedłożyły wezwanie płatnicze za 1960 r. do uiszczenia datku udziałowego za odwadnianie gruntu, pokwitowanie wpłaty na rzecz spółki wodnej i zaświadczenie Wydziału Administracji nieruchomości z dnia [...] grudnia 1947 r. i wniosły o niezwłoczne wydanie decyzji W dniu [...] lipca 2013 r. Prezydent wystąpił do innej jednostki urzędu o udzielenie informacji, jaka powierzchnia z nieruchomości wchodzi obecnie w skład działki [...], w obrębie [...], o przesłanie akt lokalizacyjnych ul [...] na odcinku obejmującym przedmiotową nieruchomość hipoteczną, kopii decyzji komunalizacyjnych dla działek wymienionych w piśmie oraz do Zarządu Dróg Miejskich o sprawdzenie, czy w zasobach jednostki znajdują się dokumenty dotyczące rozbudowy (poszerzenia) ul. [...] na odcinku obejmującym przedmiotową nieruchomość. W tym samym dniu zwrócił się do Marszałka Województwa [...] o informację czy został złożony wniosek o wydanie decyzji deklaratoryjnej w sprawie nabycia ww. gruntu przez samorząd i czy wydana została decyzja o przejściu ul. [...] na własność Województwa [...] oraz ewentualne przesłanie kopii decyzji. Następnie w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. organ poinformował, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie zostanie wydana do dnia 31 października 2013 r. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące wniosły o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrócenia organowi przez Sąd akt sprawy oraz o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym wskazując, że Prezydent pozostaje w 27 – letniej bezczynności. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że do zakończenia sprawy niezbędne jest ustalenie w jakiej dacie dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania częścią przedmiotowej nieruchomości, znajdującej się obecnie w liniach rozgraniczających ul. [...] oraz ustalenie jaka cześć nieruchomości stanowi obecnie własność Miasta [...]. Do dnia rozpoznania skargi Sąd nie uzyskał informacji o rozpoznaniu przedmiotowego wniosku M. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Strona skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie wniosek taki złożyły skarżące, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, w związku z czym skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa., jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała właśnie w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych Prezydent [...] od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie w 1985 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ co prawda od 2010 r. podejmował działania w sprawie, informował także o terminie zakończenia postępowania, jednakże czynności te miały miejsce w dużych odstępach czasu. Na szczególną uwagę zasługuje jednak fakt, że od złożenia wniosku do 2010 r. nie podejmował prawie żadnych działań zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku poprzedniczki prawnej strony skarżącej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc niniejsze postępowanie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność rażącą narusza prawo, bowiem postępowanie prowadzone jest w sprawie od 1985 r. i nadal znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego - przy czym do 2010 r. organy administracji nie podejmowały praktycznie żadnych działań, w celu jego zakończenia i wydania orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w związku z art. 119 pkt 2, art. 120 i art. 200 tej ustawy., orzekł jak w sentencji.