I SAB/Wa 33/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie 1. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do wydania postanowienia; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz M. Z. sumę pieniężną w kwocie 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. Z. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2021 r. M. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym wyżej postanowieniem Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) ozn. jako "[...] rej. hip. [...]" do czasu zakończenia postępowania w sprawie o rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wpłynęło do Wojewody [...] w dniu [...] października 2017 r. W dniu [...] listopada 2020 r. skarżący złożył ponaglenie na bezczynność Wojewody w sprawie rozpatrzenia zażalenia z dnia [...] września 2017 r. na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżone postanowienie. W złożonej do Sądu skardze na bezczynność skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do rozpatrzenia zażalenia w określonym terminie, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że z powodu nieprzekazania akt przez organ I instancji, nie miał możliwości załatwienia sprawy z zachowaniem ustawowego terminu. Ponadto dopiero wskutek działań podjętych przez organ II instancji akta sprawy zostały pozyskane, co umożliwiło zakończenie postępowania zażaleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W niniejszej sprawie wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] - którym rozpatrzone zostało zażalenie od postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] i zaskarżone postanowienie uchylono - powoduje, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu odwoławczego do załatwienia sprawy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe. Powyższa konstatacja wynika z tego, że w przypadku wydania postanowienia przez organ II instancji, na skutek wniesionego środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - brak jest podstaw do zobowiązania organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia, bowiem postępowanie to zostało już zakończone we właściwej instancji. W tej sytuacji, mając na uwadze wydane w sprawie orzeczenie kończące postępowanie zażaleniowe Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego, w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Oceniając zaś prowadzenie postępowania przez organ stwierdzić należy, że nie wywiązał się on z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a. i przekroczył termin załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu zażalenia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie zażalenie na postanowienie organu I instancji wpłynęło do organu II instancji w dniu [...] października 2017 r. Dopiero pismem z dnia [...] października 2020 r., a więc po upływie ponad trzech lat od daty otrzymania zażalenia Wojewoda zwrócił się do organu I instancji o przesłanie odpisów akt administracyjnych. W ocenie Sądu nie stanowi usprawiedliwienia dla organu nieprzesłanie akt administracyjnych przez Prezydenta i pozostawanie ich w dyspozycji Sądu czy innych organów. Brak akt administracyjnych nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia sprawy. Rzeczą organu jest bowiem zorganizować swoją pracę tak, aby pozostawać w posiadaniu samych akt administracyjnych albo ich kopii. Bierne oczekiwanie na przekazanie akt jest bezczynnością. A Wojewoda pozostawał w biernym oczekiwaniu na przekazanie akt przez okres ponad trzech lat i dopiero wówczas podjął działania w celu pozyskania akt niniejszej sprawy. Powyższe okoliczności powodują, iż nierozpoznanie przez organ zażalenia w terminie określonym w k.p.a., a także sposób działania organu w sprawie, niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przy czym o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Powyższe powoduje, że naruszenie wskazanych uprzednio przepisów postępowania uznać należy za mający charakter kwalifikowany (rażący). Przy czym podkreślić należy, że okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego wytłumaczenia wieloletniego prowadzenia postępowania. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż jej zasądzenie, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w ocenie Sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, tj. kiedy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. I z taką sytuacją mamy do czynienia zdaniem Sądu w niniejszej sprawie. Nie może być akceptowana w państwie prawa sytuacja, gdy organ administracyjny przez okres ponad trzech lat nie podejmuje żadnych działań zmierzających do zakończenia sprawy, tj. w rozpoznawanej sprawie do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania, biorąc również pod uwagę okoliczność, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało uchylone. Powyższe oznacza zaś, że poprzez bezczynność Wojewody, postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską nie było kontynuowane. Dodać należy, że Wojewoda rozpatrzył zażalenie dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 złotych. Za tak rażące bowiem przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy (miesiąc od otrzymania zażalenia – art. 35 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a.) należy się skarżącemu swego rodzaju rekompensata jako zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania skarżącego do organów władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 149 § P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.