I SAB/Wa 33/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. K., R. S., M. S. i D. S. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2007 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], oznacz. hip. jako ,,[...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących J. K., R. S., M. S. i D. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K., R. S., M. S. D. S. (dalej jako "skarżący") pismem z 21 grudnia 2023 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z 8 października 2007 r. J. K. oraz W. S. o ustalenie w trybie art. 215 ugn odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], oznaczonej hip. jako ,,[...]" [...], działka nr [...], która została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji i wniesienia ponaglenia, organ nadal nie wydaje decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od doręczenia prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że 17 lutego 2023 r. wpłynęło ponaglenie skarżących. Pismem z dnia 1 marca 2023 r. zwrócił się do wnioskodawców o zajęcie stanowiska w sprawie rozbieżności tożsamości wnioskodawcy ze spadkodawcą oraz spadkobiercą. Z kolei pismem z 1 marca 2023 organ wystąpił do Archiwum Państwowego o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Pismem 3 marca 2023 r. organ zlecił wykonanie opracowania fotogrametrycznego dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" dz. [...] z działki nr [...] położnej przy ul. [...]. Pismem z 14 marca 2023 r. (data wpływu 20.03.2023 r.) strony niniejszego postępowania udzieliły odpowiedzi w związku z występującymi rozbieżnościami tożsamości wnioskodawcy ze spadkodawcą oraz spadkobiercą. 29 marca 2023 r. do organu wpłynęło pismo z Archiwum Państwowego w [...] w nawiązaniu do pisma z dnia 1 marca 2023 r. z wyszczególnionymi jednostkami archiwalnymi dot. Nieruchomości przy ul. [...]. 30 marca 2023 r. do organu wpłynęło opracowanie fotogrametryczne nieruchomości hipotecznej "[...]" dz. [...] z działki nr [...] położnej przy ul. [...]. Organ wskazał następnie, że Wojewoda Mazowiecki postanowieniem nr 523/2023 z dnia 9 sierpnia 2023 r. SPN- 111.755.3.18.2023.ZK uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Następnie organ pismem z 6 września 2023 r. wystąpił do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu z prośbą o dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości oraz do wnioskodawców z prośbą o zajęcie stanowiska i przedstawienia dowodów na faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością, jednocześnie wskazując przewidywany termin zakończenia postępowania. Pismem z 8 września 2023 r. organ zwrócił się do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...] z prośbą o m.in. materiały dotyczące umów na wydzierżawienie powyższej nieruchomości i akta lokalizacyjne przedmiotowego terenu oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] z prośbą o przekazanie dokumentów wskazujących m.in. na datę rozpoczęcia inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Organ pismem z dnia 15 września 2023 r. ( data wpływu do organu 19.09.2023 r.) przekazało kopie projektu planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Osiedla [...] na [...], sygn. [...]. Wnioskodawca pismem z 21 września 2023 r. (data wpływu do organu: 25.09.2023 r.) zajął stanowisko dotyczące faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Wydział Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] pismem z dnia 28 września 2023 r. (data wpływu do Biura Spraw Dekretowych 02.10.2023 r.) poinformował, m.in. że nie odnalazł w zasobach archiwalnych Wydziału Architektury i Budownictwa dokumentów świadczących o przejęciu przez inwestora przedmiotowego terenu. Pismem z dnia 12 października 2023 r. (data wpływu do Biura Spraw Dekretowych 17.10.2023 r.) Wydział Gospodarki Nieruchomościami poinformował, że nie jest w posiadaniu dokumentacji dotyczącej umów na wydzierżawienie powyższej nieruchomości. Biuro Spraw Dekretowych pismem z dnia 9 stycznia 2024 r. wystąpiło do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji czy dawnemu właścicielowi lub Jego następcom prawnym zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a państwami trzecimi. Pismem z 10 stycznia 2024 r. tut. Biuro wystąpiło do Archiwum Państwowego w [...] z prośbą o nadesłanie wskazanych materiałów archiwalnych oraz o przesłanie dokumentów wskazujących na użytkowanie rolnicze i ogrodnicze przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, wystąpiło do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w dzielnicy [...] z prośbą o przesłanie materiałów dotyczących wszelkich umów wydzierżawienia powyższej nieruchomości przez wskazane osoby trzecie. Organ podał, że na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę nie wpłynęły odpowiedzi z Ministerstwa Finansów, Archiwum Państwowego w [...] oraz Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w dzielnicy [...]. Pismem z dnia 26 stycznia 2024 r. strony postępowania na podstawie art. 35 § 3 k.p.a. zostały poinformowane o przewidywanym terminie zakończenia przedmiotowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zauważyć przy tym należy, że bezczynność organu zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a."), zaś przewlekłość postępowania, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika z kolei, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia sprawy (art. 12 § 1 K.p.a.). Respektowanie zasady szybkości postępowania nie zwalnia jednak organu od obowiązku dążenia do ustalenia w sprawie miarodajnych z punktu widzenia stosowanych norm prawa materialnego elementów stanu faktycznego zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Stąd terminy w jakich sprawa ma być załatwiona mogą ulegać przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 K.p.a. Niektóre zaś okresy prowadzonego postępowania wręcz do nich nie są wliczane, co wynika wprost z art. 35 § 5 K.p.a., stanowiącego, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem przyczyn niezależnych od organu, o których mowa w krańcowej części cytowanego przepisu, rozumieć z kolei należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przekazanie przez inny organ lub instytucje istotnych w sprawie dowodów. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z 8 października 2007 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu w 2007 r, a zatem miał on wystarczająco dużo czasu na zbadanie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990), a także, że już w marcu 2023 r. do organu wpłynęła analiza geodezyjna nieruchomości, którą organ miał już również możliwość zbadać, lecz z uwagi na konieczność przekazania akt sprawy do Sądu nie mógł wydać decyzji. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z 8 października 2007 r. pozostawał bezczynny, a intensyfikacja działań i podjęcie efektywnych czynności organu zmierzających do rozpoznania wniosku nastąpiło dopiero po ponagleniu strony w roku 2023 r. Wtedy to jak organ sam opisuje w odpowiedzi na skargę (jak wyżej) zwracał się do Archiwum Państwowego o dokumenty pozwalające na zbadanie przesłanek art. 215 ugn oraz wystąpił o sporządzenie opinii geodezyjnej. Wtedy też dopiero wystąpił do strony o wyjaśnienie rozbieżności tożsamości wnioskodawcy ze spadkodawcą oraz spadkobiercą. W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działał opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres blisko 17 lat od otrzymania wniosku, nie informował na bieżąco stron o przyczynach zwłoki a realne czynności zmierzające do zakończenia postępowania podjął po wniesieniu ponaglenia przez strony. Z powyższych względów, mając na uwadze, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała charakter rażącego naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 149 § 2 ppsa wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2000 zł. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a i 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność.