I SAB/Wa 330/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K., R. K. i M. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...], dz. [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących J. K., R. K. i M. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K., R. K. i M. K. (dalej jako "skarżące") pismem z 22 maja 2019 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...], dz. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazały, że Prezydent [...] decyzją z [...] listopada 2006 r. umorzył postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem, natomiast Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] maja 2012 r. stwierdził następnie nieważność tej ostatniej decyzji. W skutek tego, Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r. uchylił decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie przez kolejne 6 lat, skarżące w dniu 10 maja 2019 r. wystąpiły z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Skoro zatem od ponad 18 lat organ nie wydał decyzji kończącej postępowanie, to tym samym jego bezczynność jest oczywista. Wobec powyższego skarżące wniosły o wyznaczenie organowi dwumiesięcznego terminu na rozpoznanie ww. wniosku; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej merytorycznie decyzji. Pismami z 13 maja 2019 r. i z 17 czerwca 2019 r. poinformowano pełnomocnika stron, że organ wystąpił do Archiwum Biura Organizacji Urzędu, do Sądu Rejonowego oraz do Zarządu Dróg Miejskich o przesłanie niezbędnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie wyznaczonym w art. 35 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nawet biorąc pod uwagę okoliczność, że decyzją z [...] listopada 2006 r. Prezydent [...] umorzył postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem, która to decyzja została uchylona dopiero decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r., zaś akta sprawy przekazano do ponownego rozpatrzenia w dniu 18 października 2013 r. (data prezentaty organu), to w ocenie Sądu okres 6 lat, który minął od tej daty, był aż nadto wystarczający do ustalenia, czy w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości spełnione zostały przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku (mając na uwadze ewentualną potrzebę uzyskania operatu szacunkowego), jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ, mimo otrzymania w dniu 18 października 2013 r. akt sprawy (po uchyleniu poprzednio wydanej decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania), pierwsze czynności podjął prawie 2 lata później, kiedy to w dniu 28 czerwca 2015 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o nadesłanie kopii decyzji komunalizacyjnej, zaś kolejne już w 2016 r. (występując w dniach 29 stycznia 2016 r. i 4 kwietnia 2016 r. do kilu instytucji i jednostek organizacyjnych Urzędu [...] o dokumenty niezbędne do wydania decyzji). Prawie rok później, bo w dniu 28 lutego 2017 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie aktu kupna z [...] października 1938 r. Pismem z tej samej daty, po raz pierwszy poinformował strony postępowania o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie rozpoznania wniosku, tj. 30 czerwca 2017 r. Kolejną czynność podjęto dopiero w dniu 28 grudnia 2017 r. (pismo do Biura Geodezji i Katastru o potwierdzenie, że dz. nr [...] objęta jest częściowo decyzją komunalizacyjną), a następne w dniu 23 sierpnia 2018 r. (pismo do Sądu Rejonowego [...] o wyrażenie zgody na wgląd w akta wieczystoksięgowe), 19 sierpnia 2018 r. i 26 listopada 2018 r. (pismo do Wojewody [...] o przesłanie kopii decyzji komunalizacyjnej dla dz. nr [...]), 6 maja 2019 r. (pismo do Sądu Rejonowego [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości) i 13 maja 2019 r. (pismo do Zarządu Dróg Miejskich w W. oraz Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum). W tej ostatniej dacie wystosowano do stron postępowania drugie pismo wskazujące na przewidywany termin zakończenia postępowania do 30 września 2019 r. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, że postępowanie niniejsze prowadzone było opieszale, organ pierwsze czynności podjął po dwóch latach od otrzymania akt sprawy z decyzją uchylającą poprzednio wydaną decyzję, a następne z częstotliwością raz lub dwa razy w roku. W okresie prawie sześciu lat jedynie dwukrotnie poinformował strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Postępowanie to prowadzone było zatem z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.