I SAB/Wa 335/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. R., M. K., O. K. i T. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku D. R., M. K., O. K. i T. K., w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w obrębie [...] oznaczoną hip. jako "[...]" - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących D. R., M. K., O. K. i T. K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. D. R., T. K., M. K. i O. K. za pośrednictwem swojego pełnomocnika adwokata R. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie nie rozpoznania wniosku dekretowego o przyznanie odszkodowania z nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy [...] ozn. hip. jako "[...]". W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 roku, wystąpili o przyznanie odszkodowania z tytułu pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością położoną w W. przy [...] ozn. hip. jako "[...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). W trakcie toczącego się postępowania zmarł jeden z Wnioskodawców – J. K., co spowodowało konieczność zawieszenia postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia praw do spadku i uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu, Wnioskodawcy i następcy prawni zmarłego wnieśli o podjęcie zawieszonego postępowania, co uczynił organ administracyjny postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 roku. Pismem z dnia [...] marca 2011 roku, Urząd Miasta W. Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych, mimo zgromadzenia całokształtu materiału dowodowego, poinformował strony, że przewidywany termin zakończenia sprawy wyznacza do dnia 31 lipca 2011 roku. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 roku Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania, uznał je za nieuzasadnione, wskazując, że organ wykorzystał środek prawny określony w art. 36 k.p.a., zwalniający go od załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Prezydent W. poinformował o przyczynach zwłoki i wskazał stronom nowy termin załatwienia sprawy, co w tych warunkach, zdaniem organu nadrzędnego nie wskazuje na bezczynność organu czy też przewlekłe prowadzenie postępowania. Jednak do dnia dzisiejszego, pomimo wielokrotnych monitów ze strony Skarżących, sprawa nie została zakończona, Prezydent Miasta W. nadal nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Nie wyjaśnił przy tym istoty przedłużającego się milczenia organu, jak również – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie wyznaczył nowego, przewidywanego terminu rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżących przyczyna skorzystania przez organ z art. 36 k.p.a. powinna mieć charakter realny i rzeczywiście wynikać z utrudnień powodujących niemożność dotrzymania terminów wskazanych w k.p.a. także wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy powstała z przyczyn zależnych od organu. W niniejszej sprawie organ już kilkakrotnie wyznaczał nowe terminy zakończenia postępowania, z których żaden nie został dotrzymany, co jednoznacznie wskazuje, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły, a organ pozostaje w bezczynności. Skarżący powołuje się na przepis art. 12 k.p.a. ustanawiający ogólną zasadę szybkości postępowania, który wyraźnie stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi metodami prowadzącymi do jej załatwienia. Celem zaś przepisów art. 35 w zw. z art. 36 k.p.a. jest zapewnienie niezwłocznego i sprawnego załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, mając na względzie status i pozycję organu w systemie prawa, a także fakt niczym nieusprawiedliwionej opieszałości oraz przedmiot sprawy i czas jej załatwienia skarżący wnieśli o: – zobowiązanie Prezydenta Miasta W. do niezwłocznego zakończenia sprawy – w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; – zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 w zw. z art. 12 k.p.a. oraz w kolejnych terminach wyznaczonych w trybie art. 36 k.p.a.; – stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenie prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym przedłużaniu prowadzonego postępowania administracyjnego i pozostawaniu organu w bezczynności; – zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do merytorycznego zakończenia sprawy pozostało tylko wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z art. 149 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oceniając czy organ pozostaje w bezczynności bierze zaś pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Podkreślić należy, że w trybie wskazanego art. 149 sąd może tylko orzec o obowiązku wydania decyzji w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że organ pozostaje w bezczynności, a poza sporem jest, że przekroczył on termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. i do dnia rozprawy nie wydał orzeczenia w przedmiotowej sprawie. Należy zaznaczyć, że organ nie rozpoznał merytorycznie sprawy także w terminie, który sam sobie wyznaczył i o którym powiadomił skarżących tj. 31 lipca 2011 r. dlatego też Sąd uznał skargę na bezczynność za zasadną uznając jednocześnie, że zaistniała bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Organ nie może skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż podejmuje systematyczne działania w sprawie. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Poza tym dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia to, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Z tego względu, iż na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. pełnomocnik organu oświadczył, iż operat szacunkowy niezbędny do merytorycznego zakończenia sprawy został sporządzony w dniu [...] października 2011 r. i przedłożył odpis wyciągu z tego operatu Sąd wyznaczył organowi 1 miesięczny termin na jej zakończenie i wydanie decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.