I SAB/Wa 338/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. J., A. L. i K. L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku K. L. z dnia [...] marca 2000 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]"[...] działka nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących I. J., A. L. i K. L. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz kwoty po 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych na rzecz każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. I. J., K. L. i A. L. reprezentowani przez adwokata R. N. złożyli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...], działka nr [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zarzucając Prezydentowi rażące naruszenie prawa stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wnioskiem z dnia [...] marca 2000 r., następca prawny dawnego właściciela nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]" dz. nr [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność państwa; wystąpił o przyznanie odszkodowania z tytułu pozbawienia faktycznej możliwości władania niniejszą działką o powierzchni [...]m2. Od tego momentu Prezydent W. podjął czynności zmierzające do zebrania materiału dowodowego w celu ustalenia przesłanek wynikających z art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 j.t.) i rozpoznania rzeczonego wniosku. Pismem z dnia [...] października 2010 r. Prezydent W. poinformował skarżących o stanie prawnym nieruchomości oraz o podjętych dotychczas czynnościach, wskazując jednocześnie termin załatwienia sprawy, który został wyznaczony do dnia 31 marca 2011 r. Wobec niedotrzymania wskazanego terminu, w dniu [...] lutego 2011 r. sporządzone zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skierowane do organu wyższej instancji. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie sprawy do dnia [...] czerwca 2011 r. W treści uzasadnienia wskazał, iż Prezydent W. nie przekazał organowi nadzorczemu akt postępowania oraz wyjaśnień co do treści zarzutów zażalenia. W tych warunkach Wojewoda uznał, że tego rodzaju działanie wskazuje jednoznacznie na przewlekłe prowadzenie opisanego wyżej postępowania. Pomimo wielokrotnych monitów ze strony skarżących, sprawa w ustawowo ustalonym terminie nie została zakończona, a Prezydent Miasta W. nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Nie wyjaśnił przy tym istoty przedłużającego się terminu do jej załatwienia oraz mimo istnienia ustawowego obowiązku nie wyznaczył nowego, terminu do jej rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o: - zobowiązanie Prezydenta Miasta W. do niezwłocznego zakończenia sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, - zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 w zw. z art. 12 kpa oraz w kolejnych terminach wyznaczonych w trybie art. 36 kpa, jak również w terminie wyznaczonym przez organ II instancji – Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], - stwierdzenie na podstawie art. 149 ppsa rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegającej na nieuzasadnionym przedłużaniu prowadzonego postępowania administracyjnego i pozostawieniu organu w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że dodatkowych wyjaśnień wymaga jeszcze data, w której dawny właściciel utracił możliwość posiadania przedmiotowej nieruchomości, ponieważ zgromadzone dotychczas materiały nie wyjaśniły bezspornie przedmiotowej kwestii. Dlatego też organ wystąpił do Archiwum Państwowego W. i do Archiwum Akt Nowych a po dokumenty dotyczące inwestycji realizowanych na przedmiotowym gruncie, a także do [...] Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S. A. i do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji po dokumentację dotyczącą doprowadzenia mediów do budynków pod adresem [...]. Jednocześnie organ zawiadomił pełnomocnika strony, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia [...] listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 pka, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usuniecie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z art. 149 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sad uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oceniając czy organ pozostaje w bezczynności bierze pod uwagę sytuację istniejąca w dacie orzekania. Podkreślić należy, że w trybie wskazanego art. 149 sąd może tylko orzec o obowiązku wydania decyzji w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że organ pozostaje w bezczynności, a poza sporem jest, ze przekroczył on termin określony w art. 35 § 3 kpa i do dnia rozprawy nie wydał orzeczenia w przedmiotowej sprawie. Należy zauważyć, że organ nie rozpoznał merytorycznie sprawy także w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] tj. do dnia [...] czerwca 2011 r., dlatego też Sąd uznał skargę na bezczynność Prezydenta W. za zasadną, uznając, że miesięczny termin na załatwienie sprawy merytorycznie jest wystarczający. Organ nie może skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż podejmuje systematyczne działania w sprawie. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Poza tym dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia to, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Z tych względów organ nie może skutecznie bronić się tym, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest skomplikowane i z przyczyn obiektywnych nie mogło być załatwione w terminie. W dacie wyrokowania obowiązuje znowelizowane brzmienie art. 149 ppsa. Przepis art. 14 pkt 2 ustawy nowelizującej (z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173 z późn. zm.) dodał do treści art. 149 ppsa następujące zdanie: "Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Zatem sąd jest zobowiązany uwzględniając skargę na bezczynność do orzeczenia czy kontrolowane postępowanie było , czy też nie było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, przy czym przepisy ustawy stosuje się do działania i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie ustawy (art. 16 ustawy zmieniającej). Orzeczenie w przedmiocie charakteru naruszenia prawa dotyczyć może zatem okresu od dnia 17 maja 2011 r. (dzień wejścia w życie nowelizacji) do dnia orzekania, gdyż tylko ten okres mógł być przedmiotem oceny w kontekście znowelizowanego art. 149 ppsa. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu w okresie od 17 maja 2011 r. do daty wyrokowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu w realiach tej konkretnej sprawy organ nie wykazał wystarczającej aktywności prowadząc postępowanie w sposób przewlekły, a niezałatwienie merytorycznie sprawy w terminach określonych w KPA, przez Wojewodę [...] oraz przez sam organ wynikało z jego opieszałości. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.