I SAB/Wa 339/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z dnia [...] września 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1950 r. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] czerwca 2013 r. A. K., reprezentowany przez r.pr. A. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1950 r. nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Orzeczeniem administracyjnym z [...] czerwca 1950 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom S. Z. i J. małż. E., L. E., A. E. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. [...]. Pismem z [...] września 2012 r. A. K. – powołując się na następstwo prawne po dawnym przedekretowym właścicielu L. E., wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1950 r. wskazując, że w dacie wydania niniejszego orzeczenia teren przedmiotowej nieruchomości objęty był planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Prezydium Rady Narodowej w dniu [...] września 1949 r. Natomiast wynikający z niego sposób zagospodarowania uniemożliwiał dalsze wykorzystanie nieruchomości przez dotychczasowego właściciela. Zatem, w jego ocenie, stwierdzenie nieważności odmowy ustanowienia prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) dokonana została z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonuje wszelkich czynności w sposób opieszały. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte dopiero po upływie trzech miesięcy od wniesienia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności, zaś kolejne czynności zostały zaniechane do czasu wystąpienia w dniu [...] kwietnia 2013 r. z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa polegającego na bezczynności. Podniesiono również, że od [...] kwietnia 2013 r. organ nie informuje o toczącym się postępowaniu. Zatem wszystkie te okoliczności świadczą o przewlekłości organu w niniejszym postępowaniu. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o uznanie jej za nieuzasadnioną. Wskazało, że korespondencja skierowana w niniejszej sprawie do siedmiu stron postępowania wróciła z adnotacją, że adresat zmarł. Zatem obecnie prowadzone jest postępowanie w sprawie ustalenia następców prawnych zmarłych w celu powiadomienia ich o toczącym się postępowaniu. Jednocześnie wskazało, że pismem z [...] kwietnia 2013 r. powiadomiono strony, w trybie art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o przyczynach zwłoki oraz, że postępowanie zostanie zakończone w terminie 14 dni od ustalenia stron postępowania i zawiadomieniu ich o tyczącym się postępownaiu. Poinformowany o wniosku skarżącego dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Kolegium nie wniosło w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi A. K. jest przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem z [...] września 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1950 r., odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. Nr [...]. Na wstępie podnieść należy, iż przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, w konsekwencji czego organ nie załatwia sprawy w terminach ustawowo przewidzianych. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie przewlekłości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego (złożony przez skarżącego, będącego spadkobiercą przeddekretowego właściciela) wpłynął do organu w dniu [...] października 2012 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [...] grudnia 2012 r. Tymczasem, mimo upływu ponad dziesięciu miesięcy od wniesienia ww. wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zakończyło zainicjowanego nim postępowania i nie podjęło rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się do Prezydenta W. o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, a także przekazanie informacji na temat aktualnego stanu władania nieruchomością przez wskazanie wszystkich właścicieli i użytkowników wieczystych oraz podstawy prawnej uzyskania tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, informacji o tym, jakie działki wchodzą obecnie w skład przedmiotowej nieruchomości, mapy dokumentującej aktualny stan prawny władania niniejszą nieruchomością (vide: pismo z [...].10.2012 r. nr [...]). Następnie po otrzymaniu kompletu dokumentów i wykazu stron postępowania (co ostatecznie nastąpiło [...] grudnia 2012 r.), przez miesiąc zwlekał z zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania oraz możliwości zapoznania się z wnioskami i aktami sprawy w siedzibie Kolegium – czynności tej dokonał organ bowiem dopiero w dniu [...] stycznia 2013 r.. O postępach w postępowaniu, przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje organ norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., Kolegium zawiadomiło znane organowi strony dopiero w następstwie wniesionego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (co wynika z zestawienia daty wezwania – [...] kwietnia 2013 r. oraz daty pisma organu, tj. [...] kwietnia 2013 r.), wskazując wówczas, że zakończenie postępowania nastąpi w terminie nie później niż 14 dni po ustaleniu stron postępowania. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu w sposób jak uczynił to organ ("po ustaleniu stron postępowania") nie znajduję podstaw w dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Wskazywany termin zakończenia postępowania winien być bowiem terminem ściśle oznaczonym w czasie, a nie zależnym od zdarzeń, które mają nastąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłości organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że przewlekłość ta miała charakter rażący. Zważyć bowiem należy, że zasadniczą przyczyną zwłoki w rozpoznaniu sprawy nie wynikała ze zlej woli organu, lecz jest konsekwencję zaistnienia obiektywnych przyczyn uniemożliwiających zakończenie postępowania, a związanych z koniecznością poszukiwania następców pranych zmarłych uczestników postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.