I SAB/Wa 34/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Emilia Lewandowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi T. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 7 lipca 2015 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], objętej księgą wieczystą pn. "[...]", rejestr hip. [...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. T., kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. T. w dniu 15 grudnia 2017 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...], w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], objętą księgą hipoteczną "[...]", rejestr hipoteczny [...]. Skarżąca w piśmie wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdzenie naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegającego na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego. Dodatkowo skarżąca wystąpiła o zasądzanie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że wniosek odszkodowawczy został złożony do Prezydenta [...] w dniu 7 lipca 2015 r. Wobec braku jakichkolwiek informacji merytorycznych na temat prowadzonego postępowania, w dniu 10 września 2015 r., złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], wyznaczył Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy. Pomimo podjętego działania przez organ nadzorczy, Prezydent [...] nie dotrzymał zakreślonego terminu i do dnia wniesienia skargi nie rozpoznał złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że pismem z dnia 8 maja 2017 r. wystąpiono do ówczesnego pełnomocnika strony o przeprowadzenie postępowania przed właściwym sądem powszechnym o uznanie dokumentów spadkowych - odpisu aktu zgonu i testamentu –C. R. zmarłej w dniu [...] grudnia 2005 r. w [...]. Pismo to pozostało bez odpowiedzi, dlatego w dnia 15 stycznia 2018r. wezwanie ponowiono. Prezydent wskazał, że w przypadku niedostarczenia dokumentów spadkowych, postępowanie odszkodowawcze zostanie zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Stosownie do art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako Kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Przechodząc do oceny merytorycznej rozpatrywanej sprawy, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 Kpa - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 7 lipca 2015 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 Kpa. Tymczasem, pomimo upływu prawie trzech lat od złożenia przez skarżącą opisanego wniosku, Prezydent [...] nie zakończył postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 7 lipca 2015 r. w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w opisanych wyżej okolicznościach przedmiotowej sprawy wyznaczony termin dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność, choć naganna, nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie, pomimo znacznego okresu jej rozpoznawania jednak nie zaistniała. Po pierwsze, jak wynika z akt sprawy, organ podejmował czynności zmierzające do zebrania całości materiału dowodowego potrzebnego do wydania rozstrzygnięcia. Po drugie, zasadniczym czynnikiem determinującym zwłokę w zakończeniu postępowania, były trudności z ustaleniem następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości, bez udziału których postępowanie odszkodowawcze nie mogło się toczyć. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1948 r., nr [...] wynika, że właścicielami nieruchomości opisanych w księdze hipotecznej "[...]", rejestr hipoteczny [...], byli W. R. ([...]), A. S. i B. S. (w równych częściach co do [...]) oraz E. i A. K. (w równych częściach co do [...]). Już w chwili składania wniosku z 7 lipca 2015 r., skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie przedstawiła wszystkich dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Do wniosku dołączyła jedynie postępowanie spadkowe po swoim ojcu W. R. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 1993 r., sygn. akt [...]). Pozostałe osoby mające zdaniem strony mieć prawo do odszkodowania za nieruchomość, skarżąca wskazała jedynie z imienia i nazwiska. Kolejny dokument spadkowy przesłany został przez pełnomocnika skarżącej (oraz innych osób wskazanych jako uprawnieni do uzyskania odszkodowania) przy piśmie z dnia 11 grudnia 2015 r. Była to kserokopia niekompletnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 1992 r., sygn. akt [...], stwierdzającego nabycie spadku po W. S., J. S., A. S. i B. S. Dodatkowo w piśmie wskazano na następców prawnych zmarłych F. S. oraz J. S. Postanowienia spadkowe nie zostały jednak organowi przedstawione. W dniu 4 października 2016 r. pełnomocnik strony złożył w organie pismo, w którym wskazał, że spadkobiercą po zmarłej w [...] C. R. jest jej syn V. R. Na dowód tego do pisma dołączone zostały kserokopie w języku angielskim aktu zgonu oraz testamentu zmarłej. Przy kolejnym piśmie z dnia 11 kwietnia 2017 r. pełnomocnik strony nadesłał postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 1993 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po B. S. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...], o ustanowieniu kuratora spadku po E. S. (z domu K.) i A. K. Powyższe oznacza, że brak czynności Prezydenta nie wynikał ze złej woli organu, lecz z bierności strony w współdziałaniu w toczącym się postępowaniu. W sprawie bezspornie jest, że strony zainteresowane odszkodowaniem, pomimo świadomości konieczności uczestniczenia w toczącym się postępowaniu wszystkich spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, nie współpracowały w tej kwestii z organem. Dokumenty spadkowe (często niekompletne) składane były do organu w kilkumiesięcznych, a nawet kilkuletnich odstępach czasu. Większość z tych dokumentów datowanych było wiele lat przed złożeniem wniosku odszkodowawczego. Skarżąca mogła je zatem przedłożyć organowi już na etapie składania wniosku wszczynającego postępowanie. Ponadto strona skarżąca pomimo dwukrotnych wezwań organu, nadal nie dostarczyła dokumentów stwierdzających w świetle polskiego prawa nabycie spadku po zmarłej w dniu [...] grudnia 2005r. w [...] C. R. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.