I SAB/Wa 340/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku A. K. z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" rej. hip. [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. ygn. akt I SAB/Wa 340/17 UZASADNIENIE Pismem z dnia 24 lutego 2017 r. A. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jak "[...]" rej. hip. [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1995 r., nr [...] odmówiono przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1995 r., nr [...]. Następnie postanowieniem Ministra infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1995 r., a postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], utrzymano w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r. Przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 903/12, oddalił skargę na powyższe postanowienie z dnia [...] marca 2012 r. W związku z czym sprawa odszkodowania za opisany na wstępie grunt została zakończona ostateczną decyzją. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu 1 września 2016 r. wpłynął do Prezydenta [...] wniosek A. K. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jak "[...]" rej. hip. [...]. Pismem z dnia [...] września 2016 r., nr [...], Prezydent [...] poinformował wnioskodawczynię jak w powołanej powyżej odpowiedzi na skargę podkreślając, że sprawa odszkodowania za opisany na wstępie grunt została zakończona ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1995 r., nr [...]. Pismo to wnioskodawczyni odebrała w dniu 27 września 2016 r. W dniu 12 grudnia 2016 r. wnioskodawczyni złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie przedmiotowego wniosku odszkodowawczego. Sygn. akt I SAB/Wa 340/17 Pismem dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] ponownie poinformował wnioskodawczynię jak w piśmie z dnia [...] września 2016 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], uznał za nieuzasadnione zażalenie wnioskodawczyni na nierozpoznanie sprawy przez organ i instancji, wskazując, że postępowanie odszkodowawcze zostało zakończone w 1995 r. Akta zostały zwrócone do Prezydenta [...] w dniu 15 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że zgodnie z powołanym przepisem, uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy zaistniała bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika dla organu administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Sygn. akt I SAB/Wa 340/17 Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Zauważyć również należy, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie orzeczenia (decyzji lub postanowienia), które rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończący sprawę w danej instancji. Decyzję administracyjną i postanowienie jako oświadczenia woli organu administracji publicznej należy odróżnić od innych prawnie doniosłych czynności, które są oświadczeniami wiedzy organu administracji publicznej. Do oświadczeń wiedzy należą szczególnie udzielane przez organ informacje o stanie faktycznym i prawnym sprawy administracyjnej. Udzielenie zaś informacji nie jest czynnością prawną, a tym bardziej nie jest aktem administracyjnym, ponieważ brak tu woli organu administracji publicznej skierowanej na wywołanie skutków prawnych. Nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem pismo informujące stronę o niemożliwości załatwienia sprawy, podpisane przez urzędnika bez powołania się na uprawnienie organu administracji. Pismo takie oznacza uchylenie się od rozstrzygnięcia sprawy podlegającej załatwieniu w drodze aktu administracyjnego. Wobec powyższego należy przyjąć, iż wnosząc przedmiotowy wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżąca domagała się od Prezydenta [...] wszczęcia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. Przy czym jeżeli wniosek pochodzi od strony, a więc osoby mającej interes prawny materialny (posiadających legitymację) do żądania załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej, to co do zasady należy sprawę tę załatwić w drodze wydania aktu administracyjnego (decyzji lub postanowienia). Nie oznacza to jednak, iż organ zobowiązany jest wydać akt w tej sprawie, bez badania na wstępnym etapie postępowania, czy wszczęcie tego postępowania jest dopuszczalne. Po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego wniosku. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy wniosek odpowiada Sygn. akt I SAB/Wa 340/17 wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma (art. 63 § 1 k.p.a.). Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania (art. 1 pkt 1 i art. 28 k.p.a.), w tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownego aktu (art. 19 i 27 k.p.a.). W analizowanym przypadku Prezydent [...] nie załatwił sprawy z wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną nieruchomość w przewidzianej przepisami k.p.a. formie. Zamiast wydać postanowienie, bądź załatwić sprawę decyzją administracyjną, skierował jedynie do skarżącej pismo informacyjne przedstawiające swoje stanowisko w sprawie. Wobec tego, nie załatwił przedmiotowej sprawy w sposób procesowy, nie przestrzegając tym samym terminów określonych w art. 35 k.p.a. Należy także stwierdzić, że pismo Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r. informujące skarżącą, iż w sprawa odszkodowania w stosunku do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. jak "[...]" rej. hip. [...]. została zakończona ostateczną decyzją z 1995 r. nie stanowi decyzji administracyjnej ani postanowienia, przede wszystkim dlatego, że zostało podpisane przez urzędnika bez powołania się na upoważnienie Prezydenta [...]. Jak zaś już podniesiono wyżej, w przedmiotowej sprawie organ powinien rozstrzygnąć wydając akt administracyjny. Wobec czego Prezydent [...] nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z przepisów k.p.a. W ocenie Sądu, skierowanie bowiem do skarżącej ww. pisma z dnia [...] września 2016 r. oznacza uchylenie się organu administracji publicznej od załatwienia sprawy w formie przewidzianej prawem, a to z kolei oznacza, iż organ pozostaje w bezczynności w rozumieniu przepisów k.p.a. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jak "[...]" rej. hip. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 1 września 2016 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął Sygn. akt I SAB/Wa 340/17 rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin jednomiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym do wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ niezwłocznie po wypłynięciu do niego wniosku podjął czynności zmierzające do zakończenia sprawy i pismem z dnia [...] września 2016 r. (ponowionym w dniu [...] stycznia 2017 r.) poinformował skarżącą o bezprzedmiotowości jej wniosku odszkodowawczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. wobec zakończenia sprawy odszkodowania ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1995 r. Co prawda organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku w przepisanej prawem formie, ale w opisanych okolicznościach sprawy, jak również mając na uwadze wydane przez Wojewodę [...] postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], o uznaniu za nieuzasadnione zażalenia skarżącej na bezczynność Prezydenta [...], w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.