I SAB/Wa 340/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dorota Apostolidis, Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku T. K. z [...] grudnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] , ozn. hip. " [...]", nr rej. hip. [...] w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2019 r. T. K. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. Skarżący wskazał, że organ przekroczył termin na załatwienie sprawy przewidziany w art. 35 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) i dotychczas nie wydał decyzji, nie wskazał również przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie ani nie wskazał nowego terminu na załatwienie sprawy. Wniósł o stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym przez Sąd terminie, nie dłuższym niż 2 miesiące od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym orzeczeniem, wymierzenie prezydentowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że z uwagi na znaczny stopień skomplikowania spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem tzw. "dekretu warszawskiego" i konieczność zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość wpływających spraw z tego zakresu nie było możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu [...] grudnia 2015 r. Postanowieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał, że wniesione zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie jest uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin 3 miesięcy na załatwienie sprawy. Pomimo tego do dnia posiedzenia organ nie wydał decyzji w sprawie Uzasadnia to stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego. W ocenie Sądu bezczynności ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie został złożony ponad cztery lata temu i dotychczas nie został rozpoznany, zaś z akt sprawy wynika, że w sprawie złożonego wniosku nie zostały podjęte jakiekolwiek czynności. Jednocześnie organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 36 kpa. Stąd też w ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, te dodatkowe środki mogą być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem tzw. "dekretu warszawskiego" cechują się znacznym stopniem skomplikowania zaś wpływ spraw tego rodzaju do organu jest znaczny, ponadto bezczynność organu może częściowo tłumaczyć fakt, że odnośnie przedmiotowej nieruchomości toczą się jednocześnie inne postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.