I SAB/Wa 341/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. `UZASADNIENIE M. K. wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. zwróciła się o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą własność dawnego właściciela S. K., która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. M. K. złożyła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w związku z niezałatwieniem przez organ sprawy w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia wydanego przez organ wyższej instancji postanowienia. W dniu [...] czerwca 2014 r. M. K., na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania jej wniosku o odszkodowanie w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o uwzględnienie skargi w całości przez Prezydenta [...] i niezwłoczne zakończenie postępowania poprzez wydanie decyzji. Z analizy akt sprawy wynika, że po otrzymaniu skargi Prezydent [...] pismem z dnia [...] maja 2015 r. zwrócił się do stron o przesłanie kompletu postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednim właścicielu nieruchomości, w przedmiocie której toczy się postępowanie, czyli po S. K. i jego spadkobiercach oraz o przesłanie pełnomocnictw i adresów stron postępowania. Jednocześnie organ powiadomił pełnomocnika stron, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony po zgromadzeniu całości dokumentacji w przewidywanym terminie do dnia [...] sierpnia 2015 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pełnomocnik stron został poinformowany o tym, że konieczne jest uzupełnienie akt o postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednim właścicielu nieruchomości i jego spadkobiercach, a także o pełnomocnictwa i adresy stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z analizy akt sprawy wynika, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, o których mowa w art. 37 § 1 kpa. Skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...] złożyła bowiem zażalenie do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uznał je za uzasadnione. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustalonym ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania przez ponad 2 lata ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to tak długa, w stosunku do terminów wynikających z art. 35 kpa, zwłoka organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy nie jest usprawiedliwiona. Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zważywszy na charakter niniejszej sprawy, która z uwagi na swój historyczny charakter wiąże się z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów, jak też znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność obecnie nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Tym bardziej nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez organ w sytuacji, w której Prezydent [...] nie posiada danych dotyczących stron, co utrudnia mu prowadzenie postępowania. Podkreślenia wymaga, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek postanowienia sądu o nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po właścicielu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania lub po jego spadkobiercach, w szczególności brak jest aktu poświadczenia dziedziczenia, który zgodnie z treścią wniosku M. K. z dnia [...] marca 2012 r. stanowić miał załącznik do przedmiotowego wniosku. Z akt nie wynikają również dane osobowe następców prawnych S. K., w szczególności ich adresy. Brak jest również informacji, czy pozostali spadkobiercy po S. K. udzielili komuś pełnomocnictw do reprezentowania ich w niniejszym postępowaniu. Powyższe braki mogły przyczynić się do bezczynności organu w przedmiotowej sprawie. Nie sposób zaś nie zwrócić uwagi, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika a braki w powyższym zakresie powinny zostać uzupełnione przez stronę, gdyż leży to w jej interesie, ponadto to strona posiadać może najpełniejszą wiedzę co do adresów pozostałych stron postępowania i to w jej dyspozycji mogą być niezbędne organowi postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, akty poświadczenia dziedziczenia, czy udzielone pełnomocnictwa. Powołany powyżej art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, że w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien jednak, biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. W tej sytuacji Sąd uznał, że przy aktywnej postawie strony, termin dwóch miesięcy jest okresem wystarczającym, aby organ zakończył prowadzone postępowanie administracyjne. W tym czasie organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w wyznaczonym przez Sąd terminie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.