I SAB/Wa 342/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu 8 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta [...] na bezczynność Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w przedmiocie zmiany decyzji 1. stwierdza, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się bezczynności w postępowaniu o zmianę w części decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 2001 r. nr [...], która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do wydania decyzji; 3. zasądza od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. Prezydent [...] – reprezentujący Skarb Państwa (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej też jako organ/minister) w postępowaniu o zmianę decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 2001 r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału [...] w prawie własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...]. Skarżący wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu 15 czerwca 2020 r. i dotychczas nie zostało zakończone. Wniósł o stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakreślonym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie nie zostało zakończone w terminie ustawowym z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, organ nie mógł bowiem wydać decyzji bez dokonania szczegółowej kwerendy i analizy materiału dowodowego. Ponadto procedowanie w sprawie utrudniła trwająca pandemia koronawirusa COVID-19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu niniejszą skargę należy zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu, z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem. Jak wynika z akt sprawy, organ z urzędu wszczął postępowanie pismem z [...] czerwca 2020 r. Ustawowy termin na wydanie decyzji upływał najpóźniej z dniem 15 sierpnia 2020 r. 7 lipca 2020 r. organ przesłał prokuratorowi elektronicznie odwzorowane akta postępowania – w związku z przystąpieniem prokuratora do postępowania. Pismem z [...] lipca 2020 r. udział w postępowaniu zgłosili [...]. Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżący złożył ponaglenie do organu. Przy piśmie z [...] grudnia 2020 r. organ w trybie art. 36 kpa wskazał jako nowy termin zakończenia spawy 26 lutego 2021 r. Pismami z [...] czerwca 2021 r. organ zwrócił się do stron o wyrażenie zgody na zmianę decyzji z [...] stycznia 2001 r. w trybie art. 155 kpa. Pismem z tego samego dnia jako termin zakończenia postępowania wskazano 2 sierpnia 2021 r. Kolejnym zawiadomieniem z [...] września 2021 r. jako termin rozstrzygnięcia sprawy wskazano 1 października 2021 r., pismem z tego samego dnia zawiadomiono strony o zgromadzonym materiale dowodowym i prawie do zapoznania się z zebranymi materiałami. Decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] Minister Finansów umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji z [...] stycznia 2001 r. Wobec wydania decyzji w sprawie postępowanie w zakresie zobowiązania organu do jej wydania jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania sprawy w pozostałym zakresie. W ocenie Sądu organ pozostawał w bezczynności w okresach od 15 sierpnia 2020 r. do 28 grudnia 2020 r. oraz od 26 lutego 2021 r. do 18 czerwca 2021 r. W okresach tych nie odnotowano jakichkolwiek czynności organu, nie były one również objęte zawiadomieniami w trybie art. 36 kpa. Bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Sądowi z urzędu jest wiadomym, że sprawy objęte układami indemnizacyjnymi należą do spraw skomplikowanych, jak również fakt że nadal trwająca pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała znaczące utrudnienia w pracy organów. Okoliczności te mogą częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Należy również zauważyć, że poza wskazanymi wyżej okresami organ na bieżąco informował strony o stanie sprawy i wskazywał nowy termin jej rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się bezczynności w postępowaniu o zmianę decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 2001 r. nr [...], która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa(pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do wydania decyzji (pkt 2 wyroku), oraz zasądził koszty sądowe na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.