I SAB/Wa 343/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G., P. D., E. D., W. G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J. L., M. L. i M. G. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku z dnia 21 grudnia 1990 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowościach [...] i [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. G., P. D., E. D., W. G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J. L., M. L. i M. G. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. G., P. D., E. D., W. G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J. L., M. L. i M. G. (dalej jako "skarżący") pismem z 15 maja 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 21 grudnia 1990 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...] oraz [...], pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że choć niniejsze postępowanie trwa już 29 lat, zaś skarżący ponaglali organ do wydania decyzji, nie podjęto żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku; przyznanie na rzecz każdego ze skarżących, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sumy pieniężnej w wysokości po 10000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po zgromadzeniu materiału dowodowego i ustaleniu pełnego kręgu stron postępowania (w tym następców prawnych zmarłych stron), decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] odmówił skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty za przedmiotowe mienie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] uchylił jednak powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Pismami z 27 sierpnia 2018 r. i z 2 października 2018 r. pełnomocnik skarżących uzupełnił dokumentację w sprawie, zaś w dniu 21 lutego 2019 r. organ wystąpił do Konsulatu Generalnego RP we L. oraz w L. z prośbą o zwrócenie się do właściwych archiwów [...] o odnalezienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. W dniu 26 lutego 2019 r. wystąpiono również do Urzędu Miasta L. oraz Urzędu Dzielnicy [...] z prośbą o udzielenie informacji o zamieszkiwaniu byłych właścicieli w okresie powojennym. W piśmie z 26 marca 2019 r. Konsulat Generalny RP we L. poinformował, że na odpowiedź archiwów należy oczekiwać około 3 miesięcy, zaś przy piśmie z 7 maja 2019 r. przekazał zaświadczenie Archiwum Obwodu [...] informujące o braku dokumentów archiwalnych dotyczących majątku Z. G. Uwzględniając całokształt sprawy oraz wyniki podjętej kwerendy w archiwach zagranicznych i krajowych, pismem z 28 maja 2019 r. wezwano skarżących o uzupełnienie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, w terminie 6 miesięcy od otrzymania wezwania. Jednocześnie wyznaczono termin załatwienia sprawy na dzień 30 listopada 2019 r. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie można zarzucić mu bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od 3 sierpnia 2018 r., kiedy to wpłynęły do organu akta administracyjne niniejszej sprawy (po uchyleniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2018 r. uprzednio wydanej w sprawie decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2018 r.), do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Wojewoda [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania, jak również wziął pod uwagę, że pismem z 28 maja 2019 r. zobowiązano skarżących do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zakreślając na złożenie żądanych dokumentów termin 6 miesięcy. Zdaniem Sądu w tej sytuacji realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W ocenie Sądu, wskazana wyżej bezczynność organu nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Jak bowiem wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, Wojewoda [...] po otrzymaniu z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji akt administracyjnych, rozpoczął uzupełnianie materiału dowodowego, tj. w dniu 29 sierpnia 2018 r. oraz 2 października 2018 r. otrzymał dokumenty od pełnomocnika skarżących; w dniu 21 lutego 2019 r. wystąpił do Konsulatu Generalnego RP we L. oraz Konsulatu Generalnego RP w L. z prośbą o zwrócenie się do właściwych archiwów [...] o odnalezienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości (w pismach otrzymanych w dniu 21 marca 2019 r. i 3 kwietnia 2019 r. Konsulat Generalny RP we L. poinformował, że na odpowiedź archiwów należy oczekiwać około 3 miesięcy); w dniu 26 lutego 2019 r. wystąpiono do Urzędu Miasta L. oraz Urzędu Dzielnicy [...] z prośbą o udzielenie informacji dotyczących miejsca zamieszkania i zameldowania byłych właścicieli nieruchomości w okresie powojennym (w dniu 11 marca 2019 r. wpłynęła odpowiedź z Urzędu [...], natomiast w dniu 13 marca 2019 r. z Urzędu Miasta L.); w dniu 21 maja 2019 r. Konsulat Generalny RP we L. przekazał zaświadczenie Archiwum Obwodu [...] informujące o braku dokumentów archiwalnych dotyczących majątku Z. G., zaś w dniu 28 maja 2019 r. kolejny dokument z urzędu [...], natomiast w dniach 29 i 30 maja 2019 r. wystąpiono o przetłumaczenie nadesłanych dokumentów przez tłumacza przysięgłego (tłumaczenia te uzyskano w czerwcu 2019 r.). Z uwagi na okoliczność, że ww. działania organu stały się niewystarczające do wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji, pismem z 28 maja 2019 r. wezwano strony postępowania o uzupełnienie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, w terminie 6 miesięcy od otrzymania wezwania, poprzez m.in. przedłożenie dowodów potwierdzających, że były właściciel nieruchomości pozostawionej był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dowodów potwierdzających tytuł własności własność do przedmiotowego mienia oraz potwierdzających jego pozostawienie. Jednocześnie wyznaczono termin załatwienia sprawy na 30 listopada 2019 r. Z kolei w dniu 5 lipca 2019 r. akta administracyjne przekazano do Sądu w celu rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność. Skoro zatem organ, z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego (w tym również poza granicami kraju), nie mógł wydać decyzji, nie sposób zarzucić, że jego bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie można mu tym bardziej zarzucić, że nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Z tych samych przyczyn za niezasadny Sąd uznał wniosek skarżących o zasądzenie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po 10000 zł, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. Wskazać przy tym należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną przez skarżącego argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżący ponieśli szkodę w związku z bezczynnością organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.