I SAB/Wa 343/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu 29 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1951 r. nr [...] - w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2021 r. J. G. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako organ/kolegium) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1951 r. nr [...], odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. "[...]" ozn. rej. hip. [...] w części stanowiącej własność [...], wchodzącej w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że przedmiotowy wniosek nadany został [...] grudnia 2020 r. i dotychczas nie został rozpoznany, pomimo upływu terminów ustawowych, zaś kolegium nie podjęło żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy ani nie poinformowało skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. W skardze wniesiono o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na rozpoznanie sprawy, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych, zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że pomimo wystąpienia do Biura [...] kolegium dotychczas nie otrzymało akt sprawy, co uniemożliwia procedowanie w sprawie. Ponadto organ wskazał, że w toku postępowania wystąpił do skarżącego o nadesłanie umowy notarialnej którą M. G. sprzedała i przeniosła na rzecz J. D. przysługujący jej udział w spadku po M. G., w celu ustalenia stron postępowania. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu [...] stycznia 2020 r. Pismem z [...] stycznia 2020 r. kolegium zwróciło się do skarżącego o nadesłanie umowy notarialnej którą M. G. sprzedała i przeniosła na rzecz J. D. przysługujący jej udział w spadku po M. G.. Kolejna czynność została podjęta dopiero przy piśmie z [...] czerwca 2021 r., gdzie organ wystąpił do Prezydenta [...] o nadesłanie akt sprawy oraz wykazu nazwisk i adresów obecnych współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, jest to zarazem ostatnia czynność w sprawie. W takim stanie sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wydał decyzji w ustawowym terminie, jak również w toku postępowania nie kierował do stron zawiadomień w trybie art. 36 kpa, co przesądza o bezczynności kolegium w niniejszym postępowaniu. W okresach od [...] stycznia 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. oraz od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r., tj. łącznie niemal osiemnaście miesięcy nie były podejmowane żadne czynności w sprawie. Pozwala to stwierdzić, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tego środka jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tego środka wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie z [...] stycznia 2020 r., a ponadto jak wynika z pisma z [...] czerwca 2021 r. akta sprawy zostały przesłane do Ministerstwa Rozwoju i nie zostały dotychczas zwrócone. W realiach niniejszej sprawy występują zatem niezależne od organu okoliczności utrudniające procedowanie w sprawie. Mając to na uwadze Sąd uznał, że w obecnym stanie sprawy nakładanie na organ dodatkowych sankcji o charakterze finansowym byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1951 r. nr [...] w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku), na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku) oraz zasądził koszty sądowe na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie [...] złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...] złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.