I SAB/Wa 356/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. jako hip. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2018 r. [...] (dalej jako: skarżący), reprezentowany przez adwokata [...], wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...] ozn. jako hip. nr [...] - [...]. Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret [...]. Skarżący zarzucił Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Jednocześnie podniósł, iż na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta w dniu [...] lutego 2018 r. (data wpływu zażalenia do organu) skarżący złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy, którego organ ten również nie dotrzymał. Ponadto Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie w terminie 1 miesięca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 3) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw z zakresu odszkodowań spowodowane jest bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Ponadto wskazano, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności dotyczącego pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. – nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie wyznaczonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...] ozn. jako hip. nr [...] - Praga. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta m [...]. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] października 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął [...] kwietnia 2018r. i było to zwrócenie się do Urzędu [...] Wydział Gospodarowania Nieruchomościami [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2018r. zwrócono się do Archiwum Państwowego o nadesłanie szeregu dokumentów w tym kopii materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] z lat 1945 – 1946 dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Ponadto pismem z dnia [...] listopada 2018 r. (już po wniesieniu skargi) Prezydent zwrócił się do Urzędu [...] Wydział Gospodarki Nieruchomościami [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych dla w/w nieruchomości oraz do Biura Organizacji Urzędu Wydział Archiwum o przesłanie dokumentów dotyczących powojennego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przechodząc do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy poza oczywistym naruszeniem uregulowanej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania i powiązanej z nią dyspozycji norm prawnych zawartych w art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 k.p.a., zasadniczym czynnikiem determinującym powstanie stanu zwłoki była swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy administracyjnej, mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Jednym bowiem z zasadniczych powodów zwłoki były znaczne braki w materiale dowodowym, w tym przede wszystkim brak dokumentów niezbędnych do ustalenia daty, w której dawni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Wskazany fakt musi być wzięty pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania – będzie termin czterech miesięcy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe zastosowanie środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci przyznana od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obecnie nie zaistniały takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające zastosowanie tej dodatkowej sankcji wobec organu. W szczególności w ocenie Sądu okres zaniechania organu w rozpoznaniu niniejszego wniosku relatywnie nie odbiega od postępowania organu w tego typu sprawach. Sytuacja skarżącego w tej sprawie nie różni się w sposób znaczący od sytuacji innych stron, a okoliczność ta znana jest Sądowi z urzędu. Zasądzenie odpowiedniej kwoty na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. musi być, zdaniem Sądu, uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Z tego względu formułowane w tym względzie żądania skargi nie mogły zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 wyroku W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.