I SAB/Wa 358/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. [...] w K. o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r. co do zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi S. [...] w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odmówić uzupełnienia postanowienia. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – w sprawie ze skargi S. [...] w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] marca 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tegoż Ministra z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez G. K. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej jako działka nr [...], w obrębie K., ark. mapy [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] – umorzył postępowanie sądowe wobec rozpatrzenia przez organ, po wpłynięciu skargi do Sądu, wniosku skarżącej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. W powyższym postanowieniu Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia co do zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżąca S. [...] w K. wniosła o uzupełnienie powyższego postanowienia przez zawarcie w nim rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 157 § 1 tej ustawy strona może w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia wyroku z urzędu zgłosić wniosek o uzupełnienie, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wskazać należy, że dodatkowym orzeczeniem, o którym mowa w powołanym przepisie jest orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania sądowego zamieszczane w wyroku. Jednakże, stosownie do art. 210 § 1 powołanej ustawy, strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Wobec tego stosowny wniosek musi być zamieszczony w skardze, w piśmie procesowym skierowanym do sądu, jak również może zostać zgłoszony ustnie do protokołu rozprawy, najpóźniej do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, Brak wniosku w tym przedmiocie wywiera skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów postępowania. O przysługującym stronie uprawnieniu i warunkach jego realizacji sąd administracyjny ma obowiązek pouczyć stronę skarżącą, jedynie wówczas, gdy nie jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego. Wynika to wprost ze zdania drugiego art. 210 § 1 powołanej ustawy, przy czym przepis ten stanowi dopełnienie ogólnej zasady wyrażonej w art. 6 tej ustawy, w którym ustawodawca ustanowił obowiązek udzielania przez sąd administracyjny stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach tych czynności lub skutkach zaniedbań. Redakcja art. 210 § 1 powyższej ustawy i użycie w tym przepisie kwantyfikatora "powinien" oznacza nie tylko nałożenie na sąd obowiązku pouczenia o przysługującym uprawnieniu i skutkach zaniechania, ale również uprawnia do konstatacji, że w przypadku braku pouczenia stronę działającą bez pomocy prawnej nie można obarczać skutkiem w postaci utraty przysługujących jej uprawnień. Jak wskazał, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt II OZ 411/07 (niepubl.) skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów nie wystąpi, jeżeli Sąd do zamknięcia rozprawy nie pouczy strony o przysługującym uprawnieniu i związanych z brakiem takiego wniosku skutkach. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca została pouczona przez Sąd o jego prawie do zgłoszenia Sądowi wniosku o zwrot kosztów najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia oraz o skutkach niezgłoszenia wniosku w terminie, w punkcie 5 pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie, które skarżąca otrzymała w dniu 6 grudnia 2011 r. Nadto wyjaśnić należy, że zawiadomienie o rozprawie, ma formę urzędowego formularza, który wypełnia zgodnie z zarządzeniem przewodniczącego lub sędziego sprawozdawcy pracownik sekretariatu. Natomiast art. 93 powołanej ustawy wskazuje jedynie obowiązkowe informacje, które w tym zawiadomieniu mają być zawarte. Można w nim jednak zawrzeć także inne informacje, które będą miały znaczenie dla praw i obowiązków strony, np. poinformowanie strony skarżącej o utracie uprawnienia żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie jej należnych kosztów (por. Dauter B. w: Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 231 oraz postanowienia NSA: z dnia 20 lipca 2006 r. I OZ 1002/06, niepubl. i z dnia 19 marca 2010 r. I OZ 194/10, niepubl.). A zatem pokwitowanie przez skarżącą doręczenia takiego zawiadomienia stanowi zarazem dowód na pouczenie jej przez Sąd o skutkach niezgłoszenia najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, wniosku o przyznanie należnych kosztów. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do uzupełnienia postanowienia o dodatkowe orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego, skoro wniosek skarżącej z dnia 1 lutego 2012 r. o zwrot kosztów złożony został do Sądu już po zamknięciu rozprawy, a więc z naruszeniem przepisu art. 210 § 1 powyższej ustawy. Natomiast ani w skardze, ani w innych pismach procesowych skierowanych do Sądu przed zamknięciem rozprawy, skarżąca takiego wniosku nie zawarła. Z powyższych względów, na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.