I SAB/Wa 361/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E. A. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako [...], działka nr [...]- w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. E. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako [...], działka nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że od chwili złożenia wniosku upłynęło już 17 lat, a sprawa nie została zakończona i to pomimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia wyznaczającemu Prezydentowi termin zakończenia sprawy. Jednocześnie skarżąca załączyła kserokopię postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], zgodnie z którą Wojewoda wyznaczył Prezydentowi termin zakończenia sprawy określony jako cztery miesiące od doręczenia niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując na konieczność analizy zgromadzonej dokumentacji. Jednocześnie podniósł, że pismem z dnia [...] września 2011 r. strony prowadzonego postępowania zostały poinformowane o tym, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie do dnia [...] grudnia 2011 r. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. pełnomocnik organu oświadczył, że decyzja w niniejszej sprawie nie została wydana, gdyż prowadzone jest postępowanie administracyjne w celu ustalenia, w jakiej dacie nastąpiła utrata posiadania nieruchomości oraz w celu wyłonienia rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na całkowitą zasadność skargi. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] stycznia 1992 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną nieruchomość złożonym przez E. A. jako następczynię prawną byłych właścicieli nieruchomości. W wyniku nie wywiązania się organu z załatwienia sprawy w terminie wynikającym ze wskazanych przepisów skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wojewoda postanowieniem [...] maja 2010 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy – cztery miesiące od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Następnie z notatki służbowej Głównego Specjalisty J. M. z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, że postępowanie w sprawie trwa już 19 lat a termin wyznaczony wyżej wymienionym postanowieniem Wojewody minął w dniu [...] września 2010 r. Przy czym E. A. wnosi o niezwłoczne zakończenie postępowania w częstych rozmowach telefonicznych i podczas wizyt w Dziale Obsługi Mieszkańców. Ponadto w celu zakończenia postępowania niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz sporządzenie operatu szacunkowego określającego wysokość należnego odszkodowania. Wobec czego pismami również z dnia [...] kwietnia 2011 r. organ zwrócił się do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, Archiwum Państwowego, Archiwum Urzędu W. i Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie potrzebnych do sprawy dokumentów. Jednocześnie pismem noszącym datę [...] października 2011 r. (wysłanym natomiast w dniu [...] października 2011 r.) organ powiadomił skarżącą, że decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia [...] grudnia 2012 r. Wobec powyższego Sąd zauważył, że od przedłożenia organowi I instancji opisanego postanowienia Wojewody wraz z aktami tj. od [...] maja 2010 r. Prezydent działa w sposób, który sprzyja wydłużaniu terminu zakończenia postępowania, bowiem przez prawie rok nie wykonał w sprawie żadnej czynności. Dopiero po sporządzeniu w sprawie notatki służbowej przez Głównego Specjalistę J. M. z dnia [...] kwietnia 2011 r. wskazującej na przekroczenie w załatwieniu sprawy terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody, organ wystąpił do różnych instytucji pismami z dnia [...] kwietnia 2011 r. o nadesłanie dokumentów. Odpowiedzi na w/w pisma wpłynęły w maju, lipcu i sierpniu 2011 r., po czym następną czynnością organu stało się wystosowanie m. in. do skarżącej pisma z dnia [...] października 2011 r. informującego, że w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w sprawie decyzja kończąca postępowanie zostanie wydana do dnia [...] grudnia 2012 r. Na marginesie sprawy zauważyć w tym miejscu należy, iż – jeszcze przed wydaniem postanowienia Wojewody z dnia [...] maja 2010 r. - organ o terminie zakończenia sprawy informował już wcześniej skarżącą pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., w którym jako datę zakończenia postępowania podał [...] sierpnia 2010 r. Jednocześnie sytuacja bezczynności Prezydenta jest tym bardziej niezrozumiała, że jak wynika z odpowiedzi na skargę zachodzi konieczność analizy zgromadzonej dokumentacji. Wobec czego ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, iż organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również termin wyznaczony w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. W aktach brak jest bowiem dokumentacji z czynności organu, które w sposób zasadniczy prowadziłyby do zakończenia przedmiotowego postępowania. Jednocześnie z w/w pisma organu z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, iż w przedmiotowej sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie w jakiej dacie poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przy dawnej ul. [...]. Ta sama konieczność wskazywana jest również w piśmie datowanym na [...] października 2011 r. i w odpowiedzi na skargę. Nadto organ, już po terminie zakreślonym w/w postanowieniem Wojewody, powyższym pismem z dnia [...] października 2011 r. poinformował skarżącą, iż przewidywany termin zakończenia niniejszej sprawy to [...] grudnia 2011 r., co powoduje refleksję, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu jej zakończenia. Jednocześnie podanie takiego terminu rozpoznania sprawy rażąco narusza terminy określone w przepisach kpa i jednocześnie obrazuje podejście Prezydenta do potrzeby rychłego zakończenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa." Ponadto zauważyć należy, iż złożona do Sądu skarga na bezczynność organu służyć ma doprowadzeniu do wydania rozstrzygnięcia przez organ pozostający w bezczynności. Celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest w pełni uzasadniona. Jednocześnie wobec przedstawionego stanu sprawy Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność rażąco narusza prawo. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m. in. art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania przez sąd rażącego bądź nie naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość – przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy czyli od 17 maja 2011 r. Od tego dnia do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu minęło prawie 4 miesiące a do dnia rozprawy prawie osiem miesięcy, w ciągu których organ nie podejmował istotnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Zważywszy, że przed wejściem w życie wspomnianej ustawy organ również nie podejmował czynności zmierzających bezpośrednio do szybkiego zakończenia sprawy i to pomimo postanowienia Wojewody z dnia [...] maja 2010 r. wyznaczającego organowi dodatkowy termin zakończenia sprawy uznać należy, że bezczynność organu w niniejszej sprawie ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż w tym okresie organ uchybił w sposób rażący terminom załatwienia sprawy. Nadto zważyć również należy, iż przed wystąpieniem ze skargą do sądu skarżąca skorzystała ze środka przeciwdziałania bezczynności organu w postaci zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 kpa, do Wojewody [...] który uznał je za zasadne podkreślając, iż przedmiotowy wniosek o odszkodowanie skarżąca złożyła w 1992 r. i do chwili wydawania rozstrzygnięcia wniosek ten nie został rozpatrzony. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 §1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.