I SAB/Wa 365/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1948 r., popartego pismem z dnia [...] marca 2012 r. o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. P. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] października 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] marca 2012 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy [...], ozn. hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Prezydent [...] decyzją z [...] kwietnia 2013 r. odmówił spadkobiercom dawnych właścicieli gruntu, w tym skarżącej, przyznania prawa użytkowania wieczystego, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] grudnia 2013 r. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Urząd [...] dopiero po dwóch latach od wydania powyższej decyzji podjął w sprawie czynności, a mianowicie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z zabranym w sprawie materiałem dowodowym. Z uwagi na brak dalszych działań, skarżąca w dniu [...] października 2017 r. wniosła ponaglenie, na skutek którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. zobowiązało organ do załatwienia niniejszej sprawy w terminie do [...] sierpnia 2018 r. Termin ten nie został jednak zachowany. Wobec powyższego skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że opóźnienia w rozpoznawaniu spraw spowodowane są bardzo dużą liczbą korespondencji wpływającej do Biura Spraw Dekretowych. Waga tych sprawa, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania, wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań podejmowanych w toku postępowania. Również okoliczność, że akta spraw, na skutek wnoszonych przez strony ponagleń i skarg, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw gdyż nie jest możliwe prowadzenie tych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Organ wskazał także, że pismem z [...] listopada 2018 r. poinformował strony o przedłużeniu przedmiotowego postępowania do [...] stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od [...] grudnia 2013 r., kiedy to otrzymał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2013 r. uchylającą decyzję z [...] kwietnia 2013 r., którą odmówiono spadkobiercom dawnych właścicieli przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] września 1948 r., popartego wnioskiem z [...] marca 2012 r. o ustanowienie tego prawa. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Wskazać przy tym należy, że bezczynności organu przez okres ponad pięciu lat nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność dużego wpływu korespondencji do spraw dekretowych oraz stopień ich skomplikowania, czy też fakt przekazania akt wraz z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (co nastąpiło przy piśmie z [...] lutego 2018 r., zaś akta znajdowały się w Kolegium przez okres niecałych trzech miesięcy), szczególnie w sytuacji, gdy w okresie wcześniejszym organ dysponując tymi aktami, nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ od dnia otrzymania w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2013 r., swoje czynności ograniczył do dwukrotnego poinformowania stron postępowania o możliwości składania wyjaśnień, uwag i wniosków oraz zapoznania się z materiałem dowodowym (por. pisma z [...] lutego 2016 r. i z [...] kwietnia 2016 r.). Ostatnią zaś czynnością w sprawie było poinformowanie pełnomocnika stron pismem z [...] listopada 2018 r. o przyczynach zwłoki oraz przewidywanym terminie zakończenia sprawy do [...] stycznia 2019 r., wystosowanego na skutek rozpoznawanej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność. Organ poza tym nie podejmował już żadnych czynności, nie gromadził dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informował przez okres pięciu lat stron o przyczynach zwłoki. Postępowanie to prowadzone było zatem z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.