I SAB/Wa 366/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na bezczynność Polskiej Organizacji Turystycznej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego 1. stwierdza, że bezczynność Polskiej Organizacji Turystycznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. M. O.(dalej jako "skarżąca") pismem z [...] września 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Polskiej Organizacji Turystycznej w W. (dalej jako "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 18 maja 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego na dziecko H. P. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo ponaglenia organu w dniu [...] lipca 2021 r. do wydania decyzji, nie załatwił on sprawy zgodnie z jej wnioskiem. Jedyną czynnością jaką podjął, była wystosowana w dniu [...] sierpnia 2021 r. informacja do skarżącej, że w dniu [...] lipca 2020 r. przedmiotowe świadczenie przyznane zostało ojcu dziecka, bowiem to jemu wówczas przysługiwało świadczenie wychowawcze Rodzina 500+. Skarżąca zauważyła, że do czasu otrzymania powyższej informacji nie wiedziała, że ojciec dziecka, z którym się rozwiodła i nie utrzymuje kontaktu, miał przyznane świadczenie wychowawcze, tym bardziej, że to skarżąca sprawuje opiekę nad dzieckiem. Świadczenie wychowawcze zostało skarżącej po raz pierwszy przyznane w dniu [...] kwietnia 2021 r., w następstwie złożonego przez nią wniosku na okres świadczeniowy, który trwa od [...] czerwca 2021 r. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 7 dni; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1500 zł, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wniosek wszczynający postępowanie nosi datę [...] maja 2021 r., podczas gdy prawo do świadczenia rodzinnego skarżąca nabyła dopiero z dniem [...] czerwca 2021 r. Jak ponadto ustalono w toku postępowania, od [...] lipca 2020 r. do [...] maja 2021 r. świadczenie wychowawcze na dziecko pobiegał jego ojciec. Wobec powyższego wezwano skarżącą do złożenia wyjaśnień, czy zachodzą podstawy do uchylenia świadczenia przyznanego ojcu dziecka i przyznanie świadczenia w formie bonu skarżącej. W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że rozwiodła się z ojcem dziecka, jednak nie przedłożyła na tę okoliczność żądnego dokumentu, ani też dokumentów, z których wynikałoby, że ojciec dzieci, któremu uprzednio przyznano świadczenie w formie bonu, nie ma możliwości skorzystania z tego bonu na dziecko – w szczególności nie wykazano, że ociec nie ma przyznanego prawa do kontaktów z dziećmi w sposób umożliwiający mu skorzystanie z bonu w trakcie wyjazdu wakacyjnego lub został pozbawiony władzy rodzicielskiej. W związku z tym w dniu [...] września 2021 r. wezwano skarżącą do przedłożenia dowodów na powyższą okoliczność, zaś pismem z [...] września 2021 r. poinformowano ją, że w związku z koniecznością uchylenia przyznanego bonu i przeprowadzenia w tym przedmiocie stosownego postępowania, konieczny było przedłużenie terminu załatwienia sprawy do [...] października 2021 r. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu skarga jest niezasadna. Organ w dniu [...] listopada 2021 r. (data prezentaty Sądu) nadesłał pismo, w którym wskazał, że w dniu [...] października 2021 r. otrzymał odpowiedź skarżącej na ostatnie z wezwań, w którym wskazała, że władza rodzicielska drugiego rodzica nad małoletnią została ograniczona do współdecydowania o istotnych sprawach, tj. edukacji i sposobie leczenia, na dowód czego przedłożyła kopię wyroku Sądu Okręgowego w G. XII Wydział Cywilny Rodzinny z [...] stycznia 2021 r. Tym samym dopiero w dniu [...] października 2021 r. ustała przyczyna opóźnienia organu, niewynikająca z jego winy. Z kolei decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] przyznano skarżącej prawo do świadczenia w formie bonu na córkę. Sąd w dniu [...] grudnia 2021 r. wezwał skarżącą do wskazania, w terminie 7 dni, czy w związku z wydaniem przez organ decyzji rozpoznającej jej wniosek, podtrzymuje skargę na bezczynność. W odpowiedzi z [...] grudnia 2021 r. skarżąca wskazała, że podtrzymuje skargę wniesioną w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, organ decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] przyznał skarżącej prawo do świadczenia w formie bonu na córkę. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie powyższego świadczenia, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie przez pierwszy miesiąc od otrzymania wniosku skarżącej, organ nie podejmował czynności w sprawie, które znajdowałyby odzwierciedlenie w materiale dowodowym, to jednak już w dniu [...] czerwca 2021 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie informacji, czy skarżącej w dniu [...] lipca 2020 r. lub po tej dacie przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), bądź dodatek, o którym mowa w art. 80 ust. 1a, art. 113a albo art. 115 ust. 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821). Wobec uzyskania informacji, że świadczenie wychowawcze na dziecko w dniu [...] lipca 2020 r. przysługiwało ojcu dziecka i pobierał je do [...] maja 2021 r. (w konsekwencji czego automatycznie przyznany został mu również wnioskowany bon), w dniu [...] sierpnia 2021 r. organ wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień, czy zachodzą podstawy do uchylenia świadczenia przyznanego ojcu dziecka i przyznanie świadczenia w formie bonu skarżącej. W odpowiedzi z [...] września 2021 r. skarżąca poinformowała, że rozwiodła się z ojcem dziecka, jednak nie przedłożyła na tę okoliczność żadnego dokumentu, ani też dokumentów, z których wynikałoby, że ojciec dzieci, któremu uprzednio przyznano świadczenie w formie bonu, nie ma możliwości skorzystania z tego bonu na dziecko – w szczególności nie wykazano, że ociec nie ma przyznanego prawa do kontaktów z dziećmi w sposób umożliwiający mu skorzystanie z bonu w trakcie wyjazdu wakacyjnego lub został pozbawiony władzy rodzicielskiej. W związku z tym w dniu [...] września 2021 r. organ wezwał skarżącą do przedłożenia dowodów na powyższą okoliczność, zaś pismem z [...] września 2021 r. poinformowano ją, że w związku z koniecznością uchylenia przyznanego bonu ojcu dziecka i przeprowadzenia w tym przedmiocie stosownego postępowania, konieczny było przedłużenie terminu załatwienia sprawy do [...] października 2021 r. Po uzyskaniu w dniu [...] października 2021 r. odpowiedzi skarżącej na ostatnie z wezwań, niezwłocznie, tj. w dniu 14 października 2021 r. organ wydał decyzję przyznającą skarżącej wnioskowane świadczenie w formie bonu. W tej sytuacji nie sposób uznać, aby postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa. Organ, mając na uwadze treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2020 r. o Polskim Bonie Turystycznym (Dz.U. z 2021 r. poz. 839), musiał wyjaśnić, któremu z rodziców przyznane było prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z akt wynikało bowiem, żę świadczenie to od [...] lipca 2020 r. pobierał ojciec dziecka i to jemu automatycznie przyznano również świadczenie w formie wnioskowanego przez skarżącą bonu. Dopiero po nadesłaniu przez skarżącą w dniu [...] października 2021 r. dokumentów potwierdzających, że to ona, a nie ojciec dziecka świadczy opiekę nad dzieckiem, organ mógł podjąć stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Dodatkowo o przesunięciu terminu załatwienia sprawy i przyczynach zwłoki skarżąca była poinformowana w piśmie z [...] września 2021 r. Decyzję podjęto zaś niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnej dokumentacji w sprawie, którą złożyła skarżąca. Z uwagi na okoliczność, że organowi nie można zarzucić w niniejszej sprawie rażącego naruszenia prawa, jak również fakt wydania decyzji rozpoznającej złożony wniosek o przyznanie świadczenia w formie bonu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części Sąd skargę oddalił. Kwota ta ma bowiem funkcję represyjną i prewencyjną, ale też znaczenie kompensacyjne, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W niniejszej natomiast sprawie organ działał sprawnie, zaś podejmowane czynności uzależnione były w dużej mierze od wyjaśnień i dokumentów będących w posiadaniu skarżącej. Niezwłocznie po ich uzyskaniu wydano korzystną dla skarżącej decyzję. Sąd uznał w tej sytuacji, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej jest bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.