I SAB/Wa 37/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Monika Sawa, , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji (nr [...]) oddala skargę. Pismem z 4 listopada 2011 r. A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] 43 postępowań odwoławczych, w tym postępowania zainicjowanego jej odwołaniem od decyzji Prezydenta [...]z [...] czerwca 2021 r. nr [...] wydanej we wznowionym postępowaniu w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ nie wydał decyzji w kilkudziesięciu postępowaniach odwoławczych oraz nie poinformował o terminie ich zakończenia. Standardem zaś postępowań prowadzonych przez Kolegium jest wydłużanie toczących się przed nim spraw i nie informowanie o tym strony. Zwracała przy tym uwagę, że sprawy, w których załatwieniu Kolegium pozostaje w zwłoce dotyczą świadczeń z pomocy społecznej i nie mają skomplikowanego charakteru orzeczniczego, na co stale powołuje się organ. W tym stanie rzeczy wnosiła o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania; zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 100 złotych za każde niezakończone postępowanie, a także grzywny w wymiarze po 50 złotych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wyjaśniało, że odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...] wpłynęło do organu 3 sierpnia 2021 r., a zawiadomieniem z 11 sierpnia 2021 r. poinformowano stronę o planowanym terminie zakończenia postępowania wyznaczonym na [...] września 2021 r. Wskazywało nadto, że w postępowaniu odwoławczym podejmowało dodatkowe czynności wyjaśniające, a kilkadziesiąt spraw zainicjowanych w tej samej dacie przez skarżącą było sukcesywnie rozpatrywanych. W niniejszej sprawie decyzję kończąca postępowanie Kolegium wydało w dniu [...] listopada 2021 r. (decyzja nr [...]). Zwracało przy tym uwagę na obszerność akt przedmiotowej sprawy zgromadzonych w kilku segregatorach. Podnosząc jednocześnie, że we wszystkich sprawach zainicjowanych 43 odwołaniami skarżącej istniała konieczność dogłębnego przeanalizowania sytuacji strony na przestrzeni kilku lat, jak również uzupełnienia materiału dowodowego. Podkreśliło, że również sama skarżąca ponosi winę w przedłużaniu postępowania, albowiem brak wyjaśnień co do przyczyn zatajania informacji o posiadanym lokalu mieszkalnym i brak odpowiedzi na szereg wezwań oraz zapytań organu I Instancji i pracowników socjalnych spowodował konieczność analizy wszystkich oświadczeń składanych przez skarżącą od 2016 r., treści wywiadów środowiskowych, notatek pracowników socjalnych, wniosków o przyznanie świadczeń z okresu ponad 5 lat- łącznie kilkuset dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Przedmiotem jej jest przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wywołanego odwołaniem wniesionym od decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2021 r. wydanej we wznowionym postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją tego organu w przedmiocie zasiłku celowego. Przewlekłość postępowania zachodzi natomiast gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma zatem miejsce gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, co jest efektem braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych ze strony organu, bądź podejmowania czynności pozornych, tj. nie mających znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Obejmować więc będzie niesprawne i nieskuteczne działanie organu prowadzące do niezałatwienia sprawy administracyjnej, choć mogło to nastąpić w oparciu o dostępne organowi dowody. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). W postępowaniu odwoławczym załatwienie sprawy powinno nastąpić zaś co do zasady w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 in fine k.p.a.). Respektowanie zasady szybkości postępowania nie zwalnia jednak organu od obowiązku dążenia do ustalenia w sprawie miarodajnych z punktu widzenia stosowanych norm prawa materialnego elementów stanu faktycznego zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Stąd terminy w jakich sprawa ma być załatwiona mogą ulegać przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a. Niektóre zaś okresy prowadzonego postępowania wręcz do nich nie są wliczane, co wynika wprost z art. 35 § 5 k.p.a., stanowiącego, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających (a więc także ustalonego w § 3 art. 35 k.p.a. terminu rozpoznania odwołania) nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 569), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem przyczyn niezależnych od organu, o których mowa w krańcowej części cytowanego przepisu, rozumieć z kolei należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przekazanie przez inny organ lub instytucje istotnych w sprawie dowodów. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zarzucenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] prowadzenia postępowania w sposób opieszały. Po przekazaniu mu odwołania przez organ pierwszej instancji (co miało miejsce [...] sierpnia 2021 r.) Kolegium niezwłocznie bowiem przystąpiło do analizy zgromadzonych w obszernych aktach dokumentów, jak również podjęło działania ukierunkowane na pozyskanie dodatkowych materiałów dowodowych, mających istotne znaczenie w sprawie, o czym świadczą sformułowane w tym przedmiocie wystąpienia do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z [...] września 2021 r. oraz [...] października 2021 r. (które to pisma znajdują się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 1/22). Podejmowanie czynności procesowych ukierunkowanych na wyjaśnienie kluczowych elementów stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej w momencie ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej (co było zasadniczym czynnikiem determinującymi tempo rozpoznawania jej poddania), nie może być kwalifikowane jako działanie pozorne, czy determinowane chęcią nieuzasadnionego odsunięcia w czasie zakończenia postępowania. Wobec czego okres oczekiwania na odpowiedź na powyższe wystąpienia, stosownie do art. 35 § 5 k.p.a., nie mógł być wliczany do terminu w jakim sprawa podlegać winna załatwieniu. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że po uzyskaniu owej odpowiedzi Kolegium bez zbędnej zwłoki zakończyło postępowanie wydając w nim [...] listopada 2021 r. ostateczną decyzję. Oznacza to, że łączny okres rozpatrywania sprawy w postępowaniu odwoławczym wyniósł w tym przypadku ok 4 miesięcy. Co przy tym istotne o przyczynach zwłoki i dodatkowym terminie jej załatwienia, wbrew temu co twierdzi skarżąca, była ona przez organ informowana (vide pismo Kolegium z [...] sierpnia 2021 r.). Oceniając sprawność postępowania prowadzonego w sprawie, Sąd nie mógł również abstrahować od znanej mu z urzędu, jak też sygnalizowanej w odpowiedzi na skargę, okoliczności równoległego prowadzenia przez Kolegium kilkudziesięciu postępowań odwoławczych dotyczących wydanych we wznowionych postępowaniach decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej przyznanych skarżącej na przestrzeni kilku lat - począwszy od 2016 r. Konieczność zindywidualizowanego podejścia do każdej z nich bez wątpienia bowiem musiała oddziaływać na tempo ich załatwiania. Uwzględniając zatem te wszystkie uwarunkowania nie sposób uznać, że postępowanie w sprawie było prowadzone ponad niezbędny do jej załatwienia okres (przewlekle). To zaś czyni skargę niezasadną. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.