I SAB/Wa 373/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. T. i J. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta W. w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 31 stycznia 1991 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] określoną jako działka budowlana nr [...] z działu [...] księgi hip. "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi Miasta W. grzywnę w wysokości 1000 (jednego tysiąca) złotych; 4. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz A. T. i J. T. solidarnie kwotę 631 (sześćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 22 lutego 2016 r. (data wpływu do Sądu 11 kwietnia 2016 r.) A. T. i J. T., reprezentowani przez adwokata J. F., złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miasta W. w rozpoznaniu wniosku z dnia 31 stycznia 1991 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] określoną jako działka budowlana nr [...] z działu [...] księgi hip. "[...]". W skardze zarzucili organowi naruszenie art. 35 i 36 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy. Wobec powyższego wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia przedmiotowej sprawy, w terminie 14 dni, od daty doręczenia organowi odpisu wyroku oraz o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent miasta W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę konieczne jest zlecenie wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga A. T. i J. T. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy wniosek skarżących o ustalenie odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. określoną jako działka budowlana nr [...] z działu [...] księgi hip. "[...]". wpłynął do organu w dniu 6 lutego 1991 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej daty rozpoczął bieg termin na załatwienie sprawy. Pomimo jego upływu Prezydent miasta W. nie zakończył postępowania w sprawie. Również na dzień orzekania przez Sąd brak było decyzji merytorycznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się przewlekłości, co skutkowało zobowiązaniem go przez Sąd do rozpoznania ww. wniosku. Z akt administracyjnych sprawy wynik, że organ pierwszą czynności w sprawie zmierzającą do załatwienia ww. wniosku podjął dopiero zmotywowany pismem pełnomocnika skarżących z dnia 20 marca 2015 r. (data wpływu do organu 23 marca 2015 r.), w którym to skarżący wnieśli o przyspieszenie rozpoznania ich wniosku w sprawie o przyznanie odszkodowania. Również pismem z dnia 20 marca 2015 r. skarżący wystąpił w trybie art. 37 k.p.a. do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta miasta W. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia. W przedstawionym powyżej przebiegu postępowania administracyjnego, w ocenie Sądu, zarzut przewlekłości organu przy rozpoznawaniu ww. wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W tym miejscu wskazać należy także, że przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu, przedstawiony powyżej przebieg prowadzonego postępowania przez organ daje podstawy do stwierdzenia, że przewlekłość ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę datę wpływu wniosku do organu oraz fakt, że organ jedyną czynność jaką podjął w celu załatwienia wniosku skarżących było pismo z dnia 29 maja 2015 r. którym organ zwrócił się o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Ponadto organ ani razu nie poinformował skarżących o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do czego był zobligowany mocą art. 36 § 1 k.p.a. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Ponadto skład orzekający orzekł o wymierzeniu organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy.. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.