I SAB/Wa 377/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Marek Leszczyński Protokolant ref. staż. Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J.R., W.R., I.E. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżących o odszkodowanie za działkę nr [...] położoną w W. w rejonie ul. [...], [...] i [...], z nieruchomości hip. pod nazwą "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz skarżących J. R., W. R., I. E. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.R., W.R. i I. E. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], oznaczoną hip. jako "[...]" [...], działka nr [...] o pow. [...] m², objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Skarżący zarzucili Prezydentowi W. naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy. Wskazując na powyższe wnieśli o: 1. zobowiązanie Prezydenta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego; 3. zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z art. 200 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi J. R., W.R. i I. E. wskazali, że wnioskiem z 31 maja 2010 r. (złożonym w biurze podawczym Urzędu W. w Wydziale [...] w dniu 16 czerwca 2010 r.) wystąpili w trybie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną w rejonie ulic [...], [...] i [...], oznaczoną nr [...], wydzieloną z nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]" [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszła na własność Gminy W., a następnie Skarbu Państwa. Pismem z 15 listopada 2011 r. do sprawy zostało złożone opracowanie geodezyjne geodety uprawnionego mgr inż. A. R. wraz z mapami sytuacyjnymi nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]" [...], obejmujące wszystkie dawne działki hipoteczne na tle obecnego podziału ewidencyjnego. Wobec braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia postępowania, skarżący 9 stycznia 2012 r. wystąpili z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższej instancji. Pismem z 19 marca 2012 r. Prezydent poinformował wnioskodawców o konieczności zebrania materiału dowodowego i o tym, że decyzja w sprawie wydana zostanie w terminie do 30 czerwca 2012 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż Prezydent co prawda podjął czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji w sprawie (pismami z 13 lipca 2010 r. i z 11 maja 2011 r. występował do właściwych jednostek Urzędu W. o niezbędne akta sprawy), jednakże nie informował stron o przebiegu postępowania, przede wszystkim zaś nie powiadomił o przyczynach zwłoki i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy. Termin został wyznaczony dopiero po fakcie złożenia przez stronę zażalenia. Wojewoda stwierdził ponadto, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyby jednak organ pierwszej instancji nadal nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie, wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. Jak następnie podniesiono w skardze z 1 sierpnia 2012 r., pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], jak również upływu terminu dodatkowego wyznaczonego do dnia 30 czerwca 2012 r. przez sam organ, Prezydent W. nadal nie wydał decyzji merytorycznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że podejmuje czynności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z 31 maja 2010 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. (występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania), jednakże działania te podejmowane były w sposób, który nie doprowadził do zakończenia sprawy. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Mimo że wniosek skarżących o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość [...], jest rozpoznawany przez Prezydenta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, również tych wyznaczanych przez siebie oraz Wojewodę [...], to organ I instancji, po wydaniu postanowienia z [...] kwietnia 2012 r. nie wydał decyzji merytorycznej z uwagi na brak pełnej dokumentacji m.in. będącej w posiadaniu Archiwum Państwowego. Jak oświadczyła na rozprawie sądowadministracyjnej r.pr. E.T. – pełnomocnik organu, dopiero 15 listopada 2012 r. zostały nadesłane przez Archiwum Państwowe W. kopie dokumentów archiwalnych dotyczących spornej nieruchomości, tj. kopie mapy, planów oraz dokumentacja archiwalna. O braku rażącego naruszenia prawa świadczy również fakt, że (jak wynika z odpowiedzi na skargę) Prezydent W. uczynił zadość wymaganiom art. 36 § 1 Kpa i poinformował strony o przyczynach niedotrzymania terminów załatwienia sprawy z uwagi na konieczność zebrania całości dokumentacji oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji do dnia 30 listopada 2012 r. (pismo organu z 6 września 2012 r.). Ponadto ze złożonego na rozprawie pisma Prezydenta W. z 11 stycznia 2013 r. wynika, że w chwili obecnej trwa analiza zebranej dokumentacji. Jednocześnie organ zaznaczył, że niezbędnym w niniejszej sprawie jest sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego spornego gruntu. Tym samym nowy termin załatwienia sprawy został wyznaczony do 31 marca 2013 r., o czym również powiadomiono pełnomocnika wnioskodawców. W tym stanie rzeczy, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., z uwagi na oczekiwanie na dokumentację z Archiwum Państwowego, skomplikowany charakter sprawy, konieczność sporządzenia operatu szacunkowego oraz informowanie stron o przyczynach niedotrzymania terminu, nie można zarzucić Prezydentowi W. rażącego naruszenia prawa przy bezczynności związanej z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość nr [...]. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.