I SAB/Wa 379/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] (dalej jako "skarżący") pismem z [...] lipca 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że decyzją z [...] stycznia 2016 r. Prezydent umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem, jednak Wojewoda [...] w dniu [...] listopada 2016 r. decyzję tę uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po 8 miesiącach od wydania tej decyzji organ pismem z [...] lipca 2017 r. poinformował skarżących, że przewidywany termin załatwienia sprawy to 31 grudnia 2017 r., zaś pismem z [...] stycznia 2018 r. termin ten przedłużył do 31 maja 2018 r. Organ nie zastosował się również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] lutego 2018 r., którym uznano ponaglenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono termin na podjęcie rozstrzygnięcia liczące trzy miesiące od zwrotu akt sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w dniu 17 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżących poinformował o śmierci dwóch stron postępowania i przedłożył poświadczone za zgodność z oryginałem dokumenty spadkowe po zmarłych, zaś w dniu 16 sierpnia 2018 r. podał aktualny adres [...] i przedłożył pełnomocnictwo przez niego udzielone [...]. Organ w dniu 28 lutego 2019 r. zobowiązał pełnomocnika skarżących do przedłożenia oryginału powyższego pełnomocnictwa lub jego kopii poświadczonej za zgodność na każdej stronie. Prezydent zauważył dalej, że opóźnienie w zakończeniu postępowania spowodowane jest bardzo dużą liczbą wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od 9 stycznia 2017 r., kiedy to wpłynęły do organu akta administracyjne niniejszej sprawy (po uchyleniu przez Wojewodę [...] decyzją z [...] listopada 2016 r. uprzednio wydanej w sprawie decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r.), do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu w tej sytuacji realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ, mimo otrzymania w dniu 9 stycznia 2017 r. akt sprawy (po uchyleniu poprzednio wydanej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania), podjął zaledwie trzy czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia sprawy, tj. w dniu 14 sierpnia 2017 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego dla przedmiotowej nieruchomości (wykonano je w lutym 2018 r.); w dniu 23 lipca 2018 r. wezwał pełnomocnika skarżących do wskazania adresu następcy prawnego zmarłych stron postępowania, zaś w dniu 1 marca 2019 r. zobowiązał pełnomocnika skarżących do nadesłania oryginału pełnomocnictwa udzielonego przez jedną ze stron lub jego kopii poświadczonej za zgodność na każdej stronie (mimo że pełnomocnictwem tym dysponował już od 22 sierpnia 2018 r.). Poza tym dwukrotnie poinformowano pełnomocnika skarżących o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (pisma z [...] lipca 2017 r. i z [...] stycznia 2018 r. ), których to terminów organ nie dotrzymał. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, że postępowanie niniejsze prowadzone było opieszale, organ podejmował czynności z częstotliwością raz do roku. W okresie prawie trzech lat jedynie dwukrotnie poinformował strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Postępowanie to prowadzone było zatem z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.