I SAB/Wa 38/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. J. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz H. J. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej H. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. J. pismem z [...] lutego 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydent [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. Nr [...]. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi [...] naruszenie art. 36 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz wniosła o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania; rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, przyznanie od organu na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania podkreślając, że postępowanie o przyznanie odszkodowania organ prowadzi od wielu lat. Postanowieniem z [...] marca 2016 r. podjęto zawieszone postępowanie i pomimo upływu ponad 4 lat od podjęcia postępowania Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Nie ulega zatem wątpliwości, że brak podejmowania jakichkolwiek czynności ze strony Prezydenta [...] mających na celu rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania świadczy o bezczynności organu. Na potwierdzenie twierdzeń skarżąca przytoczyła stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarżąca nie wniosła ponaglenia w toku przedmiotowego postępowania. Organ wskazał ponadto, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. [...] zostało zawieszone postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 1949 r. H. C. i O. K. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skargi co do zobowiązania Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], stwierdzić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy Prezydent [...] postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość do czasu rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu przedmiotowej nieruchomości. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy do czasu podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. W orzecznictwie sądowadministracyjnym podkreśla się, że na gruncie przepisów P.p.s.a. brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność czy też przewlekłość organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Przy czym wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności organu, czy nawet przed datą złożenia skargi, nie stanowi przeszkody do orzekania przez sąd administracyjny w tej sprawie. W takiej sytuacji konieczne jest zbadanie stanu sprawy na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. W przeciwnym razie organ mógłby uniknąć uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny na bezczynność, gdy tylko przed dniem rozprawy sądowej wydałby postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w danej sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że pomimo tego, iż postanowienie o zawieszeniu postępowania podlega ocenie w odrębnym trybie, to jednak przyjęcie tezy o braku możliwości stwierdzenia bezczynności w razie zawieszenia postępowania administracyjnego, może prowadzić do podejmowania przez organ czynności pozornych, mających na celu uniknięcie odpowiedzialności za opieszałe podejmowanie działań. W tej sytuacji, mając na uwadze wydane w sprawie postanowienie z [...] lutego 2021 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Oceniając zaś prowadzenie postępowania przez organ do czasu jego zawieszenia stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi [...] bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, że wnioskiem z [...] lipca 1985 r., ponowionym [...] czerwca 1990 r. (data wpływu [...] czerwca 1990 r.) o przyznanie odszkodowania za wskazaną wyżej nieruchomość wystąpiła H. K., zaś wnioskiem z [...] lipca 1991 r. (data wpływu [...] sierpnia 1991 r.) H. C. Po wpłynięciu powyższych wniosków, w latach 90-tych ubiegłego wieku, organ podejmował nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Z uwagi zaś na fakt, że wnioskiem z [...] lutego 1949 r. dawni właściciele nieruchomości wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości Prezydent [...] w latach 2004 – 2007 podejmował sporadyczne czynności celem załatwienia wniosku dekretowego, a następnie postanowieniem z [...] października 2008 r. nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości do czasu uzyskania prawomocnego postanowienia o nabyciu praw do spadku po zmarłej M. C. – następczyni prawnej dawnego współwłaściciela hipotecznego. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z [...] marca 2016 r. nr [...]. Następnie wyrokiem z 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1717/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z analizy akt kolejne, nieliczne podejmowane przez Prezydenta [...] czynności dotyczyły postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...] przedmiotowe postępowanie ponownie zostało zawieszone do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po H. C. Następnie, po złożeniu przez skarżącą skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie Prezydent [...] postanowieniem z [...] lutego 2021 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie przyznania własności czasowej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi [...] bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Oczywiste jest, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano Prezydent nie interesował się na bieżąco sprawą, niepodejmując w istocie czynności mających na celu jej wyjaśnienie i rozstrzygnięcie. Podejmowane działania dotyczyły wniosku o przyznanie własności czasowej. Nie można więc uznać, że organ działał w sprawie w sposób rzetelny i efektywny. Sąd stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się od lat 90-tych ubiegłego wieku, Prezydent [...] nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Jak wskazano od dnia złożenia wniosku organ podjął sporadyczne działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., w wysokości 1000 zł. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że postępowanie toczy się od wielu lat i trudno uznać, że w toku postępowania organ respektował zasadę szybkości postępowania. W ocenie Sądu zasadne jest przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł jako zadośćuczynienia za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy oraz czas trwania postępowania. Uwzględniono przy tym, że postępowanie zostało zawieszone. Zaznaczyć również trzeba, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi zaś uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.