I SAB/Wa 382/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S.M. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku S.M. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]- w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. S.M., pismem z dnia 14 września 2011 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że w dniu 11 maja 2009 r. w Urzędzie W. złożony został wniosek o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Pomimo zakończenia procesu zbierania koniecznej dokumentacji sprawa nie została zakończona mimo, że w skierowanych do strony pismach wskazywano termin jej zakończenia. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przed organem prowadzone jest - z wniosku dawnych właścicieli – postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt wskazanej wyżej nieruchomości położonej przy ul. [...], zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., nr [...] wniesione zażalenie na niezałatwienie sprawy ustalenia odszkodowania w terminie wynikającym z art. 35 kpa uznał za nieuzasadnione. Prezydent W. zaznaczył, że pismem z dnia 13 września 2011 r. pełnomocnik strony został poinformowany, iż z uwagi na dużą ilość spraw oraz przedłużającą się procedurą przygotowania operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie określonym w piśmie z dnia 6 maja 2011 r. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano dzień 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą S.M. wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem z dnia 10 maja 2009 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...], organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – działania te podejmowane były do stycznia 2011 r. Od dnia 14 stycznia 2011 r., tj. od dnia kiedy do Kancelarii Urzędu W. wpłynęło pismo z Archiwum Państwowego W. z dnia 7 stycznia 2011 r., przy którym nadesłano wierzytelne kserokopie książki meldunkowej domu przy ul. [...], organ ograniczył swoje działania jedynie do wystosowania dwóch pism (z dnia 6 maja 2011 r. i z dnia 13 września 2011 r.), w których poinformowano pełnomocnika skarżącej o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Zgodnie z pismem z dnia 6 maja 2011 r. stosowna decyzja w sprawie miała zostać wydana do dnia 30 sierpnia 2011 r. W piśmie z dnia 13 września 2011 r. poinformowano zaś, że decyzja zostanie wydana do dnia 30 listopada 2011 r. Poza wystosowaniem powyższych pism, od stycznia 2011 r., do dnia rozpoznania przez Sąd wniesionej skargi (tj. do dnia 25 stycznia 2012 r.), organ nie podjął w niniejszej sprawie jakichkolwiek innych działań. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby podjęte zostały czynności związane z przygotowaniem operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Nie ulega zaś wątpliwości, że sporządzenie stosownego operatu jest warunkiem koniecznym rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Przy czym zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu - w ocenie Sądu - w żaden sposób nie usprawiedliwia fakt, iż we wcześniejszym okresie (tj. przed styczniem 2011 r.) stosowne czynności były podejmowane. Bezczynności Prezydenta W. nie usprawiedliwiają również podnoszone w pismach z dnia 6 maja 2011 r. i z dnia 13 września 2011 r. okoliczności dotyczące złożonego charakteru i dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Zauważyć trzeba, że wyznaczone w powyższych pismach kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane (do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona), a organ – jak wyżej wskazano - przez rok nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności prowadzących do jej zakończenia. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 25 stycznia 2012 r. skarżąca jednoznacznie oświadczyła, że do dnia rozprawy nie otrzymała stosownej decyzji, ani kolejnego zawiadomienia kiedy decyzja zostanie wydana. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec niepodejmowania przez Prezydenta W. przez rok (od stycznia 2011 r.) jakichkolwiek czynności mających na celu wydanie w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.