I SAB/Wa 382/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W.D. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. o umorzenie postępowania w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości [...] przy dawnej ulicy [...], hip. nr [...] w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz W.D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 25 października 2022 r. W. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 6 kwietnia 2021 r. o umorzenie postępowania w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości [...] przy dawnej ulicy [...], hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte złożonym w dniu 22 grudnia 1948 r. wnioskiem o ustanowienie własności czasowej do 1/3 ww. nieruchomości na rzecz J. S. i B. D., spadkobierczyń H. S., który był właścicielem 1/3 udziału prawa własności nieruchomości. Podał, że ww. spadkobierczynie byłego właściciela otrzymały na mocy układu indemnizacyjnego polsko-szwajcarskiego odpowiednią sumę tytułem odszkodowania i tym samym ich roszczenia wygasły (Układ między Rzeczpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską dotyczący odszkodowania dla interesów szwajcarskich w Polsce z dnia 25 czerwca 1949 r.). Wskazał, że w związku z wypłatą ww. odszkodowania na mocy układu polsko-szwajcarskiego, Minister Rozwoju i Finansów decyzją z 29 czerwca 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją z 9 listopada 2017 r., stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/3 udziału w prawie własności. Podniósł, że od 73 lat postępowanie nie zostało zakończone. Skarżący podkreślił, że w sprawie spełnione są wszystkie przesłanki do tego by wszcząć procedurę z art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 344) dalej: "ugn", i umorzyć postępowanie. Przypomniał, że organ zwracał się o udzielenie informacji do archiwum Urzędu Stanu Cywilnego, Centralnego Biura Adresowego oraz do Żydowskiego Instytutu Historycznego, jednakże nie przyniosło to żadnego rezultatu. Również, że poza wnioskiem dekretowym nie wpłynęło żadne pismo spadkobierców nieruchomości (zaś z dokumentów w aktach sprawy wynika, że ówczesny właściciel zginął w czasie II wojny światowej). Wnioskodawczynie wskazane we wniosku dekretowym, tj. J.S. i B. D., otrzymały na mocy układu indemnizacyjnego odpowiednią sumę tytułem odszkodowania i tym samym ich roszczenia wygasły. Wnioskodawczynie nie domagały się dalszych roszczeń w stosunku do nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Skarżący podał, że ponaglenie złożono w dniu 23 października 2021 r. W tym stanie rzeczy wniósł o: zobowiązanie organu do wydania decyzji merytorycznej w sprawie wniosku o umorzenie w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku; stwierdzenie bezczynności organu, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że przed Prezydentem prowadzone jest obecnie postępowanie administracyjne o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że nieruchomość ta jest jedną z kilkuset, w sprawach w których organ ocenił pozytywnie możliwość zastosowania procedury opisanej w art. 214b ugn. Wyjaśnił, że ww. procedura zakłada zamieszczenie ogłoszenia w miejscu ostatniego znanego miejsca zamieszkania wnioskodawców, tj. w przedmiotowej sprawie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Urząd m.st. Warszawy zobowiązany był do wyłonienia w drodze przetargu wykonawcy odpowiedzialnego za poszukiwanie oraz kontakt z czasopismami ukazującymi się na relewantnych z punktu widzenia ww. procedury obszarach. Ponadto poinformował, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku przeprowadzenia ww. procedury, w dniu 16 listopada 2022 r. opublikowano ogłoszenie wzywające strony do uczestnictwa w postępowaniu pod rygorem jego umorzenia. Podkreślił, że organ związany jest przepisami o finansach publicznych oraz otwartym publikacją ww. ogłoszenia 6-miesięcznym terminem zawitym wynikającym z art. 214b ust. 2 ugn – zatem w jego ocenie nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) dalej: "kpa". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Bezczynność zachodzi wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w aktualnym brzmieniu art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej: "ppsa". Zgodnie z ustanowioną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 kpa nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Prezydent przy rozpoznawaniu sprawy dekretowej pozostaje w stanie bezczynności. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek dekretowy wpłynął w dniu 22 grudnia 1948 r. (vide: prezentata Zarządu Miejskiego w [...] Wydział Polityki Budowlanej). Natomiast wniosek o umorzenie na podstawie art. 214b ugn Skarżący złożył w dniu 6 kwietnia 2021 r. (data prezentaty Urzędu [...]). Od tego momentu rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 kpa termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia w niej stosownego rozstrzygnięcia. Tymczasem Prezydent nie wydał aktu kończącego to postępowanie dekretowe. W dniu 16 listopada 2022 r. opublikowano ogłoszenie wzywające strony do uczestnictwa w postępowaniu pod rygorem jego umorzenia. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek skonstatowania faktu bezczynności (art. 149 § pkt 3 ppsa), wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej w sprawie zwłoki stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienie wówczas, gdy zasadniczym czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowego i intencjonalnego działania ukierunkowanego na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w sprawie jednak nie zaistniała. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych organ zobowiązany był do wyłonienia w drodze przetargu wykonawcy odpowiedzialnego za poszukiwanie oraz kontakt z czasopismami ukazującymi się na relewantnych z punktu widzenia procedury z art. 214b ugn obszarach. Jak wynika z akt ogłoszenie ukazało się 16 listopada 2022 r. Z tych przyczyn Sąd nie dostrzega także potrzeby dodatkowego dyscyplinowania organu w celu przymuszenia go do wydania aktu w przedmiocie przyznania na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej. Ta bowiem jako dodatkowy środek prawny winna być stosowana wówczas, gdy oceniając całokształt działań organu (jego zaniechań) można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania zajęcia stanowiska w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowania (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z prawa. Taka natomiast sytuacja w tym przypadku nie zachodzi. Z tego też względu skarga w zakresie obejmującym żądanie przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej podlegała oddaleniu. Wyznaczając termin w jakim organ winien sprawę załatwić, Sąd ocenił, że realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenie postępowania będzie termin trzech miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem (art. 286 § 2 ppsa). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło natomiast na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.