I SAB/Wa 384/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. Z. i J. E. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. E. Z. i J. E. (dalej jako "skarżący") pismem z 15 września 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako "organ" lub "Kolegium") w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z [...] maja 2021 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1960 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. Nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że mimo złożenia w dniu 25 maja 2021 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie wniesienia w dniu 13 września 2021 r. ponaglenia do wydania decyzji, organ nie tylko nie załatwił sprawy, ale też nie podejmował czynności zmierzających do jej zakończenia. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu załatwienia sprawy; stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł i zasądzenie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2500 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy otrzymał w dniu [...] czerwca 2021 r., zaś pismem z [...] czerwca 2021 r. zwrócił się do Biura Spraw Dekretowych o nadesłanie akt nieruchomości. W dniu [...] lipca 2021 r. do Kolegium wpłynęła informacja, że akta zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku ze skargą złożoną przez pełnomocnika stron. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. Kolegium poinformowało strony o toczącym się postępowaniu oraz zwróciło się do pełnomocnika oraz pozostałych stron o wskazanie sygnatury sprawy sądowej, w związku z którą akta zostały przekazane do ww. Sądu. Kolegium wskazało jednocześnie, że informacja ta pozwoli wystąpić do Sądu o wypożyczenie akt. Pismo doręczone zostało stronom i pełnomocnikowi w dniach 25 i 27 sierpnia 2021 r., jednakże nie wpłynęła na nie odpowiedź, a w konsekwencji nie otrzymano sygnatury sprawy sądowej. W dniu 14 września 2021 r. pełnomocnik skarżących złożył natomiast ponaglenie do wydania decyzji, a w dniu 15 września 2021 r. skargę na bezczynność i przewlekłość Kolegium. Zdaniem organu, skarga ta jest jednak niezasadna, bowiem do dnia jej przekazania do Sądu, tj. do 18 października 2021 r. Kolegium nie miało możliwości załatwienia sprawy, właśnie ze względu na brak akt, które znajdowały się w dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przy tym Kolegium nie zna przedmiotu zaskarżenia, a strona skarżąca oraz pozostałe strony nie wskazały sygnatury sprawy sądowej, co uniemożliwia wystąpienie o akta do Sądu. Kolegium zauważyło także, że w dniu 16 września 2021 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), zaś zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Na mocy art. 2 ust. 2 ww. ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Biorąc pod uwagę, że kwestionowane orzeczenie dekretowe zostało wydane w dniu [...] sierpnia 1960 r., tj. ponad 61 lat temu a postępowanie nadzorcze zostało wywołane wnioskiem z [...] października 2019 r. wydaje się, że sprawa podlega pod ww. regulację, jednakże niezbędne jest pozyskanie akt, w celu ustalenia daty doręczenia lub ogłoszenia tego rozstrzygnięcia. W konsekwencji brak jest również przesłanek do wymierzenia organowi grzywny, a także zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć przy tym należy, że bezczynność organu zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a."), zaś przewlekłość postępowania, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika z kolei, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia sprawy (art. 12 § 1 K.p.a.). W postępowaniu odwoławczym załatwienie sprawy powinno nastąpić zaś co do zasady w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 in fine K.p.a.). Respektowanie zasady szybkości postępowania nie zwalnia jednak organu od obowiązku dążenia do ustalenia w sprawie miarodajnych z punktu widzenia stosowanych norm prawa materialnego elementów stanu faktycznego zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Stąd terminy w jakich sprawa ma być załatwiona mogą ulegać przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 K.p.a. Niektóre zaś okresy prowadzonego postępowania wręcz do nich nie są wliczane, co wynika wprost z art. 35 § 5 K.p.a., stanowiącego, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających (a więc także ustalonego w § 3 art. 35 K.p.a. terminu rozpoznania odwołania) nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem przyczyn niezależnych od organu, o których mowa w krańcowej części cytowanego przepisu, rozumieć z kolei należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przekazanie przez inny organ lub instytucje istotnych w sprawie dowodów. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zarzucenia organowi bezczynności, czy też prowadzenia postępowania w sposób opieszały. Po otrzymaniu wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] maja 2021 r. (co miało miejsce w dniu [...] czerwca 2021 r.), Kolegium niezwłocznie bowiem przystąpiło do analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, jak również podjęło działania ukierunkowane na pozyskanie dodatkowych materiałów dowodowych, mających istotne znaczenie w sprawie, o czym świadczy wystąpienie w dniu [...] czerwca 2021 r. do Biura Spraw Dekretowych o nadesłanie akt własnościowych dotyczących nieruchomości, której dotyczy postępowanie nadzorcze. W dniu 6 lipca 2021 r. wpłynęła jednak odpowiedź, że akta powyższe zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą złożoną przez pełnomocnika stron. W tej sytuacji Kolegium w dniu [...] sierpnia 2021 r. poinformowało strony o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz zwróciło się do pełnomocnika oraz pozostałych stron o wskazanie sygnatury sprawy sądowej, w związku z którą akta zostały przekazane do Sądu (pismo to doręczone zostało stronom, w tym pełnomocnikowi skarżących w dniach 25 i 27 sierpnia 2021 r.), jednakże nie udzielono na nie odpowiedzi, a w konsekwencji Kolegium nie otrzymało sygnatury akt sprawy toczącej się przed sądem, a w której znajdują się akt niezbędne do zakończenia niniejszego postępowania. Z kolei w dniu [...] września 2021 r. pełnomocnik skarżących złożył ponaglenie do wydania decyzji, zaś już w dniu 15 września 2021 r. skargę na bezczynność i przewlekłość Kolegium. Zauważyć jednak należy, że podejmowanie czynności procesowych ukierunkowanych na wyjaśnienie wszystkich elementów stanu faktycznego sprawy, w tym związanych z ustaleniem daty doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w trybie nadzorczym orzeczenia (na co zwrócił organ uwagę w odpowiedzi na skargę), nie może być kwalifikowane jako działanie pozorne, czy determinowane chęcią nieuzasadnionego odsunięcia w czasie zakończenia postępowania. Wobec czego okres oczekiwania na odpowiedź na powyższe wystąpienia organu, stosownie do art. 35 § 5 K.p.a., nie mógł być wliczany do terminu w jakim sprawa podlegać winna załatwieniu. Oznacza to, że łączny okres rozpatrywania sprawy (do dnia wniesienia skargi) w postępowaniu odwoławczym wyniósł niecałe 3,5 miesiąca, w którym to okresie dwukrotnie występowano do innego organu oraz stron o wskazanie, gdzie znajdują się akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości. Na ostatnie z takich wezwań żadna ze stron nie udzieliła jednak odpowiedzi. Powyższe nie może natomiast powodować negatywnych skutków dla organu prowadzącego postępowanie, a związanych z uznaniem, że był bezczynny, czy też przewlekle prowadził postępowanie. Co przy tym istotne, o przyczynach zwłoki oraz o tym, że sprawa zostanie zakończona po uzyskaniu powyższych akt własnościowych, strony postępowania zostały powiadomione w piśmie z 19 sierpnia 2021 r. Uwzględniając zatem te wszystkie uwarunkowania nie sposób uznać, że postępowanie w sprawie było prowadzone ponad niezbędny do jej załatwienia okres (przewlekle), czy też że organ był bezczynny. To zaś czyni skargę niezasadną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.