I SAB/Wa 385/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K., M. K. oraz D. A. F. K. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku z dnia 4 kwietnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1955 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...],[...] oraz [...], oznaczonej hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz K. K., M. K. oraz D. A. F. K. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny 1. Pismem z 10 kwietnia 2015 r. K. K., D. K. i M. K., następcy prawni wnioskodawcy J. K., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w rozpoznaniu wniosku J. K. z dnia 4 kwietnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1955 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wniosek o stwierdzenie nieważności nie został rozpatrzony w ustawowym terminie. W związku z powyższym wnieśli o wyznaczenie Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji administracyjnej, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. 2. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, informując że niniejsza sprawa wymagała szczegółowej analizy geodezyjnej opartej na dokumentach księgi hipotecznej, która była prowadzona dla przedmiotowej nieruchomości. O wszystkich podejmowanych czynnościach wnioskodawcy byli informowani. Obecnie został przygotowany projekt rozstrzygnięcia podlegający weryfikacji. Ponadto należy zauważyć, iż sprawy dotyczące nieruchomości warszawskich ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem dekretowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia. Występuje również konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców oraz pozyskania akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego postępowania. Jednocześnie analiza archiwalnych akt własnościowych w niniejszej sprawie wymaga obszernej znajomości przepisów prawa ówcześnie obowiązującego oraz wiedzy historycznej. Wydanie rozstrzygnięcia uległo przesunięciu w czasie także ze względu na zmianę adresu siedziby Departamentu Orzecznictwa, którą przeprowadzono w październiku 2014 r. i która była w toku w chwili złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 8 października 2014 r., a także ze względu na trudną sytuację kadrową w Wydziale Gruntów [...], w którym obecnie pracuje czterech referentów, prowadzących ponad 400 spraw dekretowych (a przed dniem 20 czerwca 2014 r. - jedynie trzech referentów). Ponadto oczekiwania pełnomocnika wnioskodawcy J. K., a następnie jego spadkobierców wobec organu nie pokrywały się z realizacją jego obowiązków wobec organu. Pełnomocnik o śmierci mocodawcy, która nastąpiła w dniu [...] maja 2013 r. poinformował dopiero ponad rok później tj. w dniu 2 czerwca 2014 r. Tym samym strony nie udzielając informacji organowi mogły spowodować wydanie wadliwej decyzji tj. skierowanej do osoby zmarłej. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako Ppsa), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie, stosownie do powołanego przepisu, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 2. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie. Przy czym oceniając powyższe, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Stosownie do art. 35 § 1 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). 3. Przez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Wobec czego organ prowadzi postępowanie przewlekle gdy działania organu są opieszałe, niesprawne i nieskuteczne, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużenie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). 4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 4 kwietnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1955 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. nr [...]. W ocenie Sądu postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Jednocześnie zauważyć należy, że Minister nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa i pomimo upływu ustawowego terminu określonego art. 35 § 1 k.p.a. nie zakończył postępowania. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Infrastruktury i Rozwoju rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. 5. Odnosząc się do oceny zaistniałego w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania Sąd uznał, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - co uzasadnia zgromadzony materiał dowodowy sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ dokonywał czynności, które zmierzały bezpośrednio do zakończenia postępowania. Przy czym na uwadze trzeba mieć skomplikowany charakter postępowań dotyczących gruntów [...], w których stan prawny nieruchomości jest złożony, natomiast ustalenia stron czasochłonne. W niniejszej sprawie dodatkowo zaszła również konieczność szczegółowej analizy geodezyjnej w celu określenia dokładnego położenia nieruchomości oraz pojawiły się problemy z ustaleniem stron postępowania – o czym został poinformowany pełnomocnik skarżących. Jednocześnie zauważyć należy, że pełnomocnik skarżących - wbrew zasadzie lojalności - nie poinformował niezwłocznie Ministra o śmierci wnioskodawcy J. K. zmarłego w dniu [...] maja 2013 r. O fakcie tym pełnomocnik stron powiadomił organ dopiero pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. Ponadto w okolicznościach sprawy organ kilkakrotnie występował do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. Wobec ww. Minister Infrastruktury i Rozwoju nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie ustawowym. Przy czym organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez informowanie stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazywaniu nowego terminu zakończenia postępowania. Z tych względów Sąd uznał, iż zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 6. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 2 Ppsa orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku z art. 205 § 2 Ppsa.