I SAB/Wa 386/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. F. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 26 lutego 2013 r. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej S. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 26 lutego 2013 r. (data wpływu do organu) S. F. wniosła o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość o powierzchni [...] położoną w [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wobec faktu, że od lutego 2013 r. sprawa nie została rozpoznana S. F. wniosła pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Wojewody [...]. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Wojewoda [...] uznał wniesione przez S. F. zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący cztery miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Postanowienie to wpłynęło do Prezydenta W. 4 lutego 2014 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. S. F. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość o powierzchni [...] położoną w [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że uczestnikami postępowania w sprawie o odszkodowanie muszą być wszyscy byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, zgodnie z treścią art. 10 kpa. W aktach sprawy brak jest natomiast danych na temat spadkobierców jednej ze stron postępowania – T. K.. W celu ustalenia powyższego pismami z dnia 14 lipca 2014 r. organ wystąpił do Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej oraz do Urzędu Stanu Cywilnego [...]. Ponadto wskazano, iż pismem z dnia 14 lipca 2014 r. strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku z dnia 26 lutego 2013 r. (data wpływu pisma do organu), a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest, że przedmiotowy wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Kancelarii Urzędu [...] w dniu 26 lutego 2013r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty. Od tej więc chwili rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Tymczasem, mimo upływu ponad półtora roku Prezydent W. nie zakończył postępowania administracyjnego. Podkreślić również należy, że organ nie zastosował się do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2014 r., w którym organ odwoławczy uznał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wniesione przez stronę, za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia przedmiotowego postanowienia (tj. do dnia 4 czerwca 2014 r.). W toku tego postępowania organ zwrócił się do stron niniejszego postępowania o przesłanie aktu małżeństwa M. M., z którego wynika zmiana nazwiska, oraz uzupełnienie akt o aktualne adresy wszystkich stron postępowania, i o postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po nieżyjących spadkobiercach poprzednich właścicieli, ponieważ do organu wpłynęły jedynie postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po [...] (vide: pismo z marca 2014 r.). Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. organ zwrócił się do stron niniejszego postępowania o podanie aktualnych adresów zamieszkania Pani H. K. i T. K. Jednocześnie poinformowano strony, że po otrzymaniu w/w dokumentów będzie możliwe kontynuowanie postępowania. Następnie pismami z dnia 14 lipca 2014 r. zwrócono się do Urzędu Stanu Cywilnego w W. Archiwum USC o przesłanie zupełnego odpisu aktu zgonu K. T., zmarłego w dniu [...] września 1981 r. (akt zgonu nr [...] sporządzony w USC W.), oraz do Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w W. i Urzędu Stanu Cywilnego m. W. I Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego, Obrotu Zagranicznego oraz Zmiany Imion i Nazwisk w W. o przesłanie akt stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa, zgonu) sporządzonych na nazwisko K. T. urodzony dnia [...] grudnia 1925 r. w W., syn B. i Z. zmarły dnia [...] września 1981 r. w W., celem ustalenia ewentualnych spadkobierców byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Ponadto poinformowano strony niniejszego postępowania, że ze względu na konieczność zgromadzenia dokumentów, zwłaszcza tych o które wystąpiono pismami z dnia 14 lipca 2014 r. do Urzędu m. W., do Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej organ nie był w stanie rozpatrzyć w terminie określonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] wniosku o odszkodowanie w sprawie nieruchomości położonej w [...] (vide pismo z dnia 14 lipca 2014 r.). Pismem tym organ poinformował również strony o postępach postępowania, przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., wyznaczając go wówczas do dnia 30 listopada 2014 r. Nie sposób jednakże nie zauważyć, że powyższe czynności organ uczynił w konsekwencji wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, co wynika z zestawienia daty wpływu zażalenia – 13 grudnia 2013 r. oraz daty pisma organu – 17 stycznia 2014 r., oraz w konsekwencji wniesienia skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty wpływu skargi – 30 czerwca 2014 r. oraz daty pism organu – 14 lipca 2014 r. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi czteromiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął bowiem pod uwagę skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy, należącej do kategorii spraw tzw. dekretowych oraz fakt, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie złożony został w dniu 26 lutego 2013 r., jak również fakt, iż organ cały czas prowadzi czynności zmierzające do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał także dodatkowy termin zakończenia postępowania (30 listopada 2014 r.) - stosując się w tym względzie do dyspozycji prawnej z art. 36 § 1 k.p.a., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, choć uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.