I SAB/Wa 386/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] - w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] listopada 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] złożonego w sprawie o stwierdzenie niepodpadania nieruchomości stanowiącej część dawnego majątku [...] pod przepis art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że dnia [...] sierpnia 2017 r. wniesione zostało odwołanie od decyzji Wojewody [...], które następnie zostało przekazane Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju. Wyjaśniła, że organ nie podjął żadnych czynności prowadzących do merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynym pismem doręczonym uczestnikom postępowania jest zawiadomienie o przedłużeniu rozpoznania sprawy do dnia 30 czerwca 2018 r. Pismem z [...] listopada 2017 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie, pomimo tego organ nie podjął żadnych czynności, zmierzających do rozpoznania odwołania. Zdaniem skarżącej termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony już na dzień zawiadomienia stron o przedłużeniu postępowania, a wydłużenie terminu aż o kolejne 7 miesięcy było nieuzasadnione i przeczyło dyrektywom rozpoznawania sprawy wnikliwie i szybko. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie (przekroczenie terminu ustawowego o 14 miesięcy). W tej sytuacji skarżąca wniosła o stwierdzenie, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia akt organowi, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie wskazując, że Wojewoda [...] wydał trzy decyzje dotyczące majątku [...], na które zostały wniesione odwołania. Minister podniósł, że wpływające do Ministerstwa wnioski i odwołania rozpatrywane są według kolejności wpływu i reguła ta jest ścisłe przestrzegana. Organ zwrócił również uwagę na organizację pracy w urzędzie, uzależnioną od zasad zatrudniania w jednostkach publicznych i wskazał, że tak określone obiektywnie uzasadnione przedłużanie terminu rozpoznania odwołania, przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynie zwłoki i wskazywaniu nowego terminu rozpoznania sprawy, czyni zarzut bezczynności niezasadnym. Minister podkreśli, że w ocenie organu odwoławczego adekwatnym terminem do rozpoznania tych odwołań, przy realnym zachowaniu gwarancji procesowych dla stron, będzie termin trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1, 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. W sprawie bezsporne jest, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w prowadzonym postępowaniu odwoławczym dopuścił się bezczynności. Do dnia rozpatrzenia złożonej skargi organ nie rozpatrzył złożonego odwołania i nadal pozostaje w zwłoce w jego rozpoznaniu. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, odwołanie [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. wpłynęło do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 21 sierpnia 2017 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg miesięczny termin do jego rozpatrzenia, określony w art. 35 § 3 kpa. Tymczasem, pomimo upływu ponad czternastu miesięcy od daty wpływu odwołania, Minister nie zakończył postępowania odwoławczego i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sytuacji Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia odwołania [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony miesięczny termin dla załatwienia odwołania jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość zakończenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego w sprawie. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, zaistniała w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że organ w sprawie praktycznie nie dokonał żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do rozpoznania odwołania. Wyznaczył jedynie kolejny termin zakończenia sprawy, podając, że zwłoka spowodowana jest dużą ilością spraw, które są rozpoznawane zgodnie z kolejnością wpływu. W ocenie Sądu, powołana przez organ okoliczność powodująca brak możliwości rozpatrzenia odwołania nie tylko w ustawowym terminie (miesiąca od dnia otrzymania odwołania), ale również w terminach wyznaczanych kolejno przez sam organ nie usprawiedliwia naruszenia zasady szybkości postępowania (art. 12 kpa). Rozpoznawanie sprawy w postępowaniu odwoławczym przez czternaście miesięcy oznacza znaczne przekroczenie terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine kpa. Trudności organizacyjno-techniczne, na które organ wskazał w odpowiedzi na skargę, powiązane, czy wynikające z ilości prowadzonych postępowań odwoławczych, wskazując ich liczbę, nie stanowią okoliczności, na które organ administracji publicznej nie ma wpływu. W ocenie Sądu kolejne przedłużanie postępowania odwoławczego na tej podstawie nie było zasadne. Zarówno z akt administracyjnych sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę nie wynika bowiem, aby w sprawie koniecznym było przeprowadzenie jakiegokolwiek dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Podkreślić przy tym należy, że sposób organizacji pracy i sposób wykorzystania kadr nie są okolicznościami zwalniającymi organ od terminowego załatwiania spraw. Brak przeszkód prawnych do końcowego załatwienia sprawy i niewydanie rozstrzygnięcia mimo upływu ustawowych terminów prowadzi w konsekwencji do uniemożliwienia stronie dochodzenia jej praw. Mając na uwadze całokształt postępowania odwoławczego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było przez organ II instancji z rażącym naruszeniem art. 6, 7, 8, 9, 12 i 35 kpa. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.