I SAB/Wa 39/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z., B. S., J. R. i J. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 1 września 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]"; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. Z., B. S., J. R. i J. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. M. Z., B. S., J. R. i J. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 1 września 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", zarzucając organowi naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami kpa. W skardze skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegającej na nieuzasadnionym przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż z uwagi na to, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1961 r., nr [...], zostało wydane wobec osoby nieżyjącej, to wnioskiem z dnia 11 stycznia 2018 r. zwrócił się do SKO w [...] o stwierdzenie jego nieważności. Organ podał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], zawieszono z urzędu postępowanie o odszkodowanie za ww. nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] z dnia 11 stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1961 r., nr [...] oraz rozpatrzenia wniosku byłego właściciela złożonego w dniu 31 lipca 1946 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości złożonego w trybie art. 7 dekrety warszawskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżących zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] z dnia 11 stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1961 r., nr [...] oraz rozpatrzenia wniosku byłego właściciela złożonego w dniu 31 lipca 1946 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości złożonego w trybie art. 7 dekretu warszawskiego - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o odszkodowanie powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postanowienie Prezydenta z dnia [...] stycznia 2018 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że sposób działania organu w toku postępowania w niniejszej sprawie, a także niedotrzymanie wyznaczanego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, uzasadnia stwierdzenie bezczynności organu w stopniu rażącym. Z akt sprawy wynika, że organ przez ponad 2 lata od daty wszczęcia przedmiotowego postępowania o przyznanie odszkodowania dokonał jedną czynności merytoryczną (pismo z dnia 17 września 2015 r. skierowane do jednostki organizacyjnej [...] – Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości) i w końcu po ponad dwóch latach od wszczęcia zawiesił postępowanie w sprawie. Zdaniem Sądu, postępowanie organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa). Ponadto z akt sprawy wynika, że od dnia wpływu do organu wniosku o przyznanie odszkodowania, tj. 1 września 2014 r. do dnia wyrokowania organ ani razu nie wykonał obowiązku określonego w art. 36 § 1 kpa dotyczącego informowania stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, takie działanie organu rażąco narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady zobowiązujące organ administracji do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.