I SAB/Wa 39/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta [...] na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta [...] (dalej jako "skarżący") pismem z [...] stycznia 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku Przedsiębiorstwa [...] (obecnie [...] S.A.) o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej dz. nr [...] z obrębu [...]. Skarżący wyjaśnił, że Zarząd Mienia Skarbu Państwa pismem z [...] czerwca 2018 r. i [...] września 2018 r. wezwał [...] S.A. do wydania przedmiotowej nieruchomości oraz obciążył ww. spółkę odszkodowaniem za bezumowne korzystanie z niej. W odpowiedzi spółka poinformowała, że wezwanie jest bezzasadne, bowiem oczekuje ona na ostateczne zakończenie toczącego się przed Wojewodą [...] postępowania w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), które ma potwierdzić, że spółka jest użytkownikiem wieczystym gruntu i właścicielem budynku. Wobec powyższego Zarząd Mienia Skarbu Państwa wielokrotnie zwracał się do organu o wskazanie, na jakim etapie postępowanie to się znajduje, jednak uzyskiwał jedynie informacje, że nadal zbierany jest materiał dowodowy. Ostatnie z pism o treści jak wyżej z [...] września 2018 r. pozostało już bez odpowiedzi. W związku z powyższym skarżący w dniu [...] grudnia 2018 r. wystąpił do Ministra Inwestycji i Rozwoju z zażaleniem na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie. Do dnia wniesienia skargi ani wniosek ww. spółki, ani powyższe zażalenie, nie zostały rozpoznane. W tej sytuacji skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i wskazał, że postępowanie uwłaszczeniowe wszczęte zostało na wniosek Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 1992 r. o wydanie, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464), decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości i własności budynków przez Przedsiębiorstwo [...]. [...] S.A. (następca prawny ww. Przedsiębiorstwa) dopiero pismem z [...] sierpnia 2014 r., nawiązując do wniosku z [...] sierpnia 1992 r., wystąpił o dalsze procedowanie i prowadzenie sprawy i wydanie decyzji w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowe wyjaśnienia zawarto zaś w piśmie z [...] grudnia 2017 r. Organ wskazał również, że w toku prowadzonego postępowania wystąpił do Biura Spraw Dekretowych oraz Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...] o udzielenie informacji, czy zgłoszone zostały roszczenia osób trzecich do przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedź na powyższe zapytanie uzyskano dopiero w dniu [...] stycznia 2018 r. i [...] lutego 2018 r. Następnie po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego i zawiadomieniu stron postępowania, decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. W tej sytuacji nie sposób organowi zarzucić bezczynności w prowadzeniu niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 P.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku [...] S.A., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w [...], którego następcą prawnym jest ww. spółka, prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem pierwszy wniosek o wydanie, na podstawie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości i własności budynków przez Przedsiębiorstwo [...], złożony przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], wpłynął do organu w dniu [...] września 1992 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z [...] maja 1994 r. skierowanego do ww. Przedsiębiorstwa, początkowo organ oczekiwał na ostateczne rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. akt I SA 1292/95 (dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Terenów Dzielnicy [...] z [...] lutego 1974 r. orzekającej o przekazaniu w użytkowanie Przedsiębiorstwu [...] (następnie [...]) terenu przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie to zakończone zostało jednak wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 maja 1996 r. oddalającym skargę, a zatem ustała wtedy przyczyna usprawiedliwiająca dalszą zwłokę w rozpoznaniu wniosku o uwłaszczenie. Z akt nie wynika jednak, aby organ podejmował od tej daty jakiekolwiek czynności w sprawie. Również od [...] sierpnia 2014 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek [...] S.A. z [...] sierpnia 2014 r. o dalsze procedowanie i prowadzenie przedmiotowej sprawy oraz wydanie decyzji w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ podjął nieliczne czynności. Dopiero bowiem pismem z [...] grudnia 2017 r. wystąpił do Biura Spraw Dekretowych oraz Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...] o udzielenie informacji, czy zgłoszone zostały roszczenia osób trzecich do przedmiotowej nieruchomości. Choć odpowiedź na powyższe zapytania uzyskano w dniach [...] stycznia 2018 r. i [...] lutego 2018 r., dopiero pismem z [...] stycznia 2019 r. poinformowano strony postępowania o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z nim, zaś w dniu [...] lutego 2019 r. podjęto decyzję kończącą postępowanie. Takie działanie organu, nawet biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sprawy wskazuje, że jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Brak podejmowania przez znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a. Jednocześnie w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę Sąd oddalił. Należy przypomnieć, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. W przedmiotowej sprawie organ wydał decyzję, dlatego Sąd nie ma podstaw do zastosowania tego środka. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.