I SAB/Wa 39/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. D. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w [...], przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...] - w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz G. D. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 grudnia 2021 r. G. D. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ) w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] o pow. [...] m2. Skarżący podniósł, że wnioski o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości zostały złożone [...] listopada 1987 r. oraz [...] listopada 1988 r. Decyzją z [...] marca 1990 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2010 r. odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego w stosunku do części nieruchomości o pow. [...] m2. Decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezydent [...] umorzył postępowanie o oddanie w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości w zakresie nr hip. [...] i [...] w części dotyczącej działki o nr [...] oraz w zakresie zwrotu znajdującego się na tych działkach budynku. Do rozpoznania pozostaje wniosek w zakresie gruntu o powierzchni [...] m2. Pomimo upływu terminów ustawowych, na dzień wniesienia skargi organ nadal nie zakończył postępowania. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, zasądzenie kosztów sądowych oraz stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że z uwagi na konieczność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz stopień skomplikowania sprawy, a także dużą ilość spraw tego rodzaju rozpatrywanych w organie nie było możliwości zakończenia postępowania w terminach ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem. Wnioski inicjujące postępowanie w sprawie zostały złożone w 1987 i 1988 roku. Decyzjami z 1990 r., 2010 r. i 2015 r. zostały rozpoznane w części. W pozostałym zakresie, w odniesieniu do gruntu o powierzchni [...] m2 wnioski te nie zostały dotychczas rozpoznane, pomimo niewątpliwego upływu terminów ustawowych, jednocześnie strony nie były na bieżąco informowane o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie wraz ze wskazaniem nowego terminu jej rozstrzygnięcia. Prowadzi to do wniosku, że organ dopuścił się przewlekłości w postępowaniu, poprzez nierozpoznanie złożonych wniosków w całości, która w ocenie Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zważyć należy, że wnioski o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości zostały złożone ponad trzydzieści lat temu, a zatem zwłoka w rozpoznaniu sprawy w całości sięga trzydziestu lat. Usprawiedliwieniem dla bezczynności organu nie może być fakt, że jednocześnie prowadzone jest postępowanie o ustalenie odszkodowania za tę nieruchomość, tym bardziej że organ zawiesił postępowanie o przyznanie odszkodowania dopiero postanowieniem z [...] lutego 2021 r. Zawiadomienie w trybie art. 36 kpa organ skierował do strony tylko raz, przy piśmie z [...] grudnia 2021 r. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...] i [...] – w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty sądowe składa się wpis sądowy w kwocie 100 złotych, wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 480 złotych oraz 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.