I SAB/Wa 391/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. jako hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K.M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. [...] (dalej jako: skarżący), wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. jako hip. nr [...]. Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret warszawski. Skarżący zarzucił Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 kpa. Jednocześnie podniósł, iż na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta w dniu [...] października 2017 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] Kolegium uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy, którego organ ten również nie dotrzymał. Ponadto Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 kpa i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego dla przedmiotowej nieruchomości oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 8000 złotych; 4) zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zwłoka w rozpoznaniu wniosku w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości miała miejsce z powodu ogromnej ilości wniosków oczekujących na rozpoznanie oraz stopnia skomplikowania sprawy. Ponadto wskazano, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie wyznaczonym w postanowieniu Kolegium z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi [...] jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. jako hip. nr [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. jako hip. nr [...] nie został przezeń rozpoznany. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie (po zgłoszeniu swojego udziału w sprawie przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2017 r.) organ podjął [...] czerwca 2018 r. i było to zwrócenie się do skarżącego o przesłanie aktów zawarcia małżeństwa wskazanych w piśmie osób oraz o wyjaśnienie rozbieżności w pisowni nazwiska wskazanego w wezwaniu. Odpowiedź na powyższe pismo organ otrzymał w dniu [...] lipca 2018 r. Następnie pismem z [...] czerwca 2018 r. wystąpiono Wojewody [...] o sprawdzenie czy odnośnie przedmiotowej nieruchomości został złożony przez dawnych właścicieli wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu oraz określenie daty złożenia tego wniosku i osób składających. Ponadto pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o nadesłanie odpisu postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, który był podstawą wpisu w dziale II księgi hipotecznej nr [...]:[...] jako współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy były to jedyne czynności podjęte przez organ celem merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu niniejszej sprawy wynosi ponad półtora roku, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez blisko rok, jakichkolwiek czynności procesowych. Brak zaś podejmowania przez tak długi okres jakichkolwiek czynności w zawisłej przed organem w sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7, 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin dwóch miesięcy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie uznał na zasadne przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.