I SAB/Wa 391/19

Dnia 26 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu 26 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z 14 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w terminie 4 miesięcy od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2019 r. A. S. (dalej jako skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...]. W skardze podniesiono, że w ostatnim doręczonym piśmie organ wskazał, że sprawa zostanie rozpatrzona do 31 maja 2019 r. Termin ten nie został dotrzymany i do tej pory prezydent nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w najkrótszym możliwym terminie wyznaczonym przez Sąd oraz o zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez złożenie przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - w trybie obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić w ciągu miesiąca, zaś sprawy szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka wynika z przyczyn niezależnych od organu (§ 2 ww. przepisu). Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) został złożony [...] lutego 1949 r. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lutego 1952 r., utrzymanym w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] maja 1952 r. odmówiono dawnym współwłaścicielom przyznania prawa własności czasowej. Decyzją z [...] maja 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] listopada 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części, która w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nr [...] z 1948 r. została przeznaczona na urządzenie dróg wraz z urządzeniami pomocniczymi, stwierdzając jednocześnie, że ww. decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej oraz orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] w części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, a w zakresie dotyczącym pozostałej części nieruchomości stwierdził ich nieważność. Wyrokiem z 15 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 153/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zaś wyrokiem z 16 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 92/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Przy piśmie z [...] kwietnia 2016 r. następcy prawni dawnych współwłaścicieli nieruchomości wnieśli o rozpatrzenie wniosku dekretowego. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. organ zwrócił się do stron o złożenie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości. [...] lutego 2018 r. prezydent wystąpił o dokumenty dotyczące budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości oraz o nadesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości. Przy piśmie z [...] lutego 2018 r. organ zwrócił się do pełnomocnika stron o dostarczenie opracowania geodety uprawnionego, o którym mowa w decyzji stwierdzającej nieważność oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem z [...] listopada 2018 r. organ wystąpił o wydanie opinii, czy w świetle uchwalonego planu zagospodarowania przestrzennego istnieje możliwość oddania w użytkowanie wieczyste części gruntu przedmiotowej nieruchomości. [...] lutego 2019 r. organ zwrócił się o dalsze informacje dotyczące budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował strony, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa wskazując jednocześnie że postępowanie zostanie zakończone do 31 maja 2019 r. Pismem z 10 czerwca 2019 r. wskazano, że sprawa zostanie załatwiona do 31 sierpnia 2019 r. Z uwagi na przebieg postępowania przed organem Sąd zakwalifikował skargę jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...]. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ przekroczył zarówno termin określony w art. 35 § 3 kpa jak i dwukrotnie terminy wyznaczone przez siebie na podstawie art. 36 § 1 kpa i dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Prowadzi to do wniosku, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. W takiej sytuacji na podstawie art. 149 § 1 ppsa Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W ocenie Sądu okoliczność taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ nie wydał decyzji pomimo tego, że decyzja uchylająca orzeczenie o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej stała się prawomocna ponad trzy lata temu, zaś wniosek dekretowy pozostaje nierozpoznany od 1949 roku. Czynności w sprawie były podejmowane w dużych odstępach czasu, zaś ostatnia odnotowana czynność miała miejsce 28 lutego 2019 r. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach w pkt 3 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na koszty sądowe składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz 17 zł uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.