I SAB/Wa 392/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]" dz. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" dz. [...]. Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy, skierowania jej do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w dniu [...] października 2014 r. złożony został wniosek o odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami za w/w nieruchomość [...]. Z uwagi na brak podejmowanych działań [...] października 2015 r. złożone zostało zażalenie do Wojewody [...], który postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozpoznania sprawy wynoszący trzy miesiące od daty otrzymania postanowienia. Skarżący zaznaczyli, że pismem z [...] lutego 2016 r., wykonując zobowiązanie organu, przedstawiono żądane dokumenty oraz wyjaśnienia. Pismem z [...] czerwca 2016 r. zgłoszono natomiast wniosek w trybie art. 86 kpa o przesłuchanie jednej ze stron postępowania, który pozostał bez odpowiedzi. Następnie w dniu [...] maja 2017 r. skierowano do organu pismo, w którym załączono dodatkowe dokumenty, wyjaśniające rozbieżności, o wyjaśnienie których wzywał organ. W dniu [...] marca 2018 r. przedłożono natomiast sprostowane postanowienie spadkowe po dawnym właścicielu nieruchomości. Skarżący podkreślili, że od wydania postanowienia przez Wojewodę [...] upłynęło ponad 3,5 roku, a organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Prezydent nie poinformował też o przyczynach zwłoki, ani nie wskazał przewidywanego terminu rozpoznania sprawy. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest ustalenie daty, w jakiej dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością oraz rozliczenie nieruchomości w aktualnych działkach ewidencyjnych, a także sprawdzenie, czy odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość nie zostało przyznane dawnym właścicielom na podstawie umów indemnizacyjnych. W związku z powyższym podjęte zostały niezbędne działania w tym zakresie. Prezydent opisał podjęte w sprawie czynności i podkreślił, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje co prawda, że po złożeniu przez skarżących wniosku z dnia [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o nadesłanie koniecznych informacji i dokumentów. Jak wynika z akt sprawy pismami z [...] marca 2015 r. o nadesłanie stosownych akt i dokumentów wystąpiono do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami oraz do Delegatury Biura Geodezji i Katastru. Następnie pismami z [...] lutego 2016 r. zwrócono się o dostarczenie niezbędnych materiałów do Archiwum Państwowego w [...] oraz do pełnomocnika stron. Kolejne działania podjęte następnie zostały w sierpniu i wrześniu 2019 r. Pismami z [...] sierpnia 2019 r. o przesłanie informacji dotyczących nieruchomości wystąpiono do Sądu Rejonowego [...] oraz do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego, Biura Organizacji Urzędu [...], Biura Architektury i Planowania Przestrzennego oraz do Zarządu Dróg Miejskich. W dniu [...] sierpnia 2019 r. zlecono również przygotowanie stosownego opracowania geodezyjnego. W dniu [...] sierpnia 2019 r. wystąpiono natomiast do Archiwum Akt Nowych, zaś w dniu [...] września 2019 r. do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami oraz do Ministerstwa Finansów. Pismem z tej samej daty pełnomocnik skarżących został poinformowany m.in. o podejmowanych przez organ czynnościach oraz o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie rozstrzygnięcia do 31 grudnia 2019 r. W sprawie podejmowane były zatem działania mające na celu jej wyjaśnienie i załatwienie. Nie można jednak uznać, że czynności te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Organ nie interesował się na bieżąco sprawą. Jak wskazano wyżej pomiędzy kolejnymi podejmowanymi działaniami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Czynności podejmowane były sporadycznie, zwykle po interwencji ze strony skarżących. Przy czym zdecydowaną większość działań organ podjął po wniesieniu skargi na bezczynność do WSA w Warszawie. Prezydent nie dotrzymał też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] lutego 2016 r. uznającego zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczającego termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia postanowienia, tj. od dnia 17 lutego 2016 r. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność sprawa nie została załatwiona. Skarga jest więc uzasadniona. Podkreślić przy tym trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności, tj. duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, czy też konieczności dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy nie usprawiedliwiają bezczynności organu. W świetle przedstawionych okoliczności Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się już od ponad 5 lat, czynności mające na celu wyjaśnienie i załatwienie sprawy podejmowane były przez organ nieregularnie, w dużych odstępach czasu, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. ----------------------- 5