I SAB/Wa 399/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. sprawy ze skargi T. S. i W.S. na bezczynność Prezydenta W/ w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W: a) na rzecz T.S. i W. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego; b) na rzecz T. S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; c) na rzecz W. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. T. S. i W. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "zażalenie" na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...]"[...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 14 marca 1988 r. H. S. (spadkobierczyni byłych właścicieli) złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...]. Wniosek ten został następnie poparty przez pozostałych spadkobierców. Tak więc przed Prezydentem W. prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W trakcie postępowania organy wydały szereg decyzji, sprawa była też rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ostatnia decyzja w niniejszej sprawie została wydana w dniu 28 lutego 2011 r. przez Wojewodę [...], który uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Ponieważ organ I instancji nie wydał decyzji, dlatego też T. S., B. A., K. B. oraz W. S. - następcy prawni dawnych właścicieli w/w nieruchomości - pismem z dnia 5 września 2011 r. - wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie tego postępowania przez Prezydenta W.. Prezydent W. przy piśmie z dnia 24 października 2011 r. przekazał Wojewodzie [...] akta sprawy wyżej opisanego postępowania wraz z wyjaśnieniami, co do treści zarzutów przedmiotowego zażalenia. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. Ponadto pismem z dnia 18 października 2011 r. strony zostały poinformowanie o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 stycznia 2012 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2011 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na załatwienie sprawy do dnia 15 stycznia 2012 r. Jednocześnie stwierdził, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Stwierdził, iż po rozpatrzeniu przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. odwołania M. L., B. G., T. S. i W. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] i przekazaniu akt wyżej opisanej sprawy organowi pierwszej instancji, Prezydent W. nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa oraz nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Następnie wziął pod uwagę fakt, iż zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa jest uzasadnione i wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie sprawy. Ponadto uznał, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem przedmiotowa sprawa jest złożona ze względu na skomplikowany materiał dowodowy. Dodał, iż organ zgromadził już znaczącą część materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji - o czym strony były informowane. Zauważył przy tym, że okoliczność tego rodzaju, iż z akt sprawy nie wynika, aby organ uzupełniał zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, nie oznacza, że organ nie podejmuje działań zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. W praktyce bowiem nie odnotowuje się w aktach sprawy, iż w danym czasie pracownik organu analizował materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Podniósł jednakże, że stan w którym organ pierwszej instancji będzie "rozważał" dalszą kolejność planowanych działań w ramach prowadzonego postępowania nie może trwać w nieskończoność. Gdyby zatem opisany wyżej stan przedłużał się i organ pierwszej instancji nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wówczas może dojść od rażącego naruszenia prawa. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też T. S., B. A., K. B. oraz W. S. w dniu [...] stycznia 2012 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...]. Prezydent W. pismem z dnia 22 lutego 2012 r. przekazał akta sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i poinformował strony, iż z uwagi na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw, nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie określonym w piśmie z dnia 18 października 2011 r. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazał dzień 31 maja 2012 r. Postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 49/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę T. S., B. A., K. B. i W. S. – z powodu braków formalnych. W dniu 25 lipca 2012 r. akta sprawy zostały zwrócone do Prezydenta W. wraz z prawomocnym postanowieniem Sądu. Następnie w dniu 14 sierpnia 2012 r. do Prezydenta W. wpłynęło pismo T. S. i W. S. z dnia 20 lipca 2012 r. (dokładnie takiej samej treści jak ich wcześniejsze pismo z dnia 17 stycznia 2012 r.) - stanowiące kolejne zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, przedstawił w skrócie dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że wobec krótkiego okresu czasu, który upłynął pomiędzy wpływem akt do Urzędu, a ponownym złożeniem zażalenia, organ nie miał możliwości podjęcia czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Do dnia 15 marca 2013 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji podejmował jednak czynności w sprawie. Sąd wziął też pod uwagę fakt, iż postępowanie w niniejszej sprawie toczy się co prawda ponad 20 lat - jednakże ostatnia decyzja w niniejszej sprawie została wydana w dniu [...] lutego 2011 r. przez Wojewodę [...], który uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zatem okres bezczynności należy liczyć od daty zwrotu organowi I instancji akt sprawy. Podsumowując Sąd stwierdza, że Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.