I SAB/Wa 4/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. M. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej B. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 30 listopada 2015 r. B. M. – reprezentowana przez adwokata J. S. - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju (obecnie Ministra Infrastruktury i Budownictwa) w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Skarżąca wskazała, że w dniu 20 czerwca 2011 r. oraz dniu 21 czerwca 2011 r. wpłynęły do Ministra wnioski E. L. oraz J. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiesił postępowanie z wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1104/12, uchylił postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz [...] kwietnia 2012 r. Skarżąca wskazała, że Minister pomimo upływu prawie czterech lat od zainicjowania postępowania w zakresie ponownego rozpoznania sprawy jak i upływu prawie roku od chwili zwrotu akt postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie podjął decyzji w sprawie, pomimo dwukrotnego wezwania go do usunięcia naruszenia prawa. W konsekwencji, skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej ustawowo wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1104/12, podjął liczne czynności zmierzające do prawidłowego ustalenia stron postępowania oraz ich adresów korespondencyjnych, o czym pełnomocnik skarżącej był na bieżąco informowany. Organ zaznaczył, że przez większość 4 letniego okresu postępowanie było zawieszone. W dniu [...] maja 2014 r. zmarł będący stroną postępowania J. H.. Pełnomocnik skarżącej złożył dokumenty ustalające następstwo prawne po zmarłym dopiero w dniu 9 listopada 2015 r. Niezrozumiałe są więc twierdzenia skarżącej dotyczące bezczynności organu oraz roszczenia finansowe, skoro sama skarżąca nie dostarczyła niezbędnych dla zakończenia postępowania dokumentów. Organ nie mógł wydać decyzji w sytuacji gdy postępowanie było zawieszone, jak również w sytuacji zgonu jednej ze stron postępowania i braku dokumentów spadkowych. Ponadto organ zaznaczył, że sprawy dotyczące nieruchomości warszawskich są sprawami skomplikowanymi, wymagającymi ustalenia wszystkich stron postępowania oraz zgromadzenia materiału dowodowego, a często również poszukiwania dokumentów znajdujących się w różnych instytucjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwana dalej jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei, z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwanej dalej jako "k.p.a.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa, a tym samym zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie. Poza sporem jest, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynęły do organu w dniu 20 czerwca 2011 r. i 21 czerwca 2011 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu ustawowego terminu Minister nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanymi wnioskami i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju dnia [...] maja 2011 r. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dla załatwienia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość wydania orzeczenia merytorycznego. Ponieważ, Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., dokonując pod tym kątem oceny sprawy, Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Minister w dniu 14 sierpnia 2013 r. otrzymał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1104/12, wraz z aktami sprawy. Powołanym wyrokiem Sąd uchylił postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania z wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. oraz postanowienie z dnia z [...] kwietnia 2012 r. utrzymującej w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. Następnie zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2013 r. organ poinformował strony postępowania, że zebrał materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wskazał, że przewidywany termin wydania rozstrzygnięcia to 30 październik 2013 r. Pismem z dnia 6 listopada 2013 r. organ zwrócił się do A. o wskazanie adresu do korespondencji właściciela lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] - A. D. W piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. A. wskazało, że nie dysponuje adresem A. D. Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. organ zwrócił się do J. D. o wskazanie adresu do korespondencji jej syna A. D. W piśmie z dnia 26 lutego 2014 r. J. D. wskazała aktualny adres A. D. Podnieść w tym miejscu należy, że pomimo ustania przeszkody do wydania decyzji i nie bacząc na ponaglenia pełnomocnika skarżącego zawarte w pismach z dnia 5 marca 2014 r., 24 marca 2014 r., 7 kwietnia 2014 r. oraz 22 kwietnia 2014 r. organ nie wydał decyzji w sprawie. Zaznaczyć także trzeba, że w zawiadomieniu z dnia 29 sierpnia 2013 r. organ wskazał, że zebrał materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. Następnie organ, zawiadomieniem z dnia 7 maja 2014 r., ponownie poinformował strony postępowania, że zebrał materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wskazał, że przewidywany termin wydania rozstrzygnięcia to 30 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 2 listopada 2015 r. pełnomocnik B. M. wskazał następców prawnych zmarłej w dniu [...] maja 2014 r. strony postępowania – J. H. Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. pełnomocnik wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Organ, pomimo wezwania pełnomocnika skarżącej oraz zgromadzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, do dnia rozpoznania przedmiotowej skargi nie wydał decyzji w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. W przedmiotowej sprawie zachowanie organu charakteryzowało się brakiem koncentracji działań zmierzających do zakończenia sprawy. Organ już w marcu 2014 r. posiadał wiedzę co do adresów korespondencyjnych wszystkich stron postępowania oraz zgromadził materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy, jednakże nie wydał decyzji rozstrzygającej sprawę. Ponadto od listopada 2015 r. organ posiada wiedzę o następcach prawnych zmarłego J. H., jednakże w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie. W ocenie Sądu, postępowanie Ministra niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a. zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W kwestii zaś żądania wymierzenia organowi grzywny wskazać należy, że zgodnie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Z przytoczonej regulacji wynika, że przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, lecz daje mu takie uprawnienie. Kwestia ta pozostawiana jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaniechanie organu, choć oczywiste, nie wymaga dyscyplinowania poprzez wymierzanie grzywny i w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie 4 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania złożył się wpis sądowy w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz koszt zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącej będącym adwokatem w wysokości 240 zł, a to zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).