I SAB/Wa 400/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego S. S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny Pismem z 20 kwietnia 2015 r. S. S. (dalej powoływany jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpatrzenia odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1959 r. Skarżący wskazał, że odwołanie wniesione 2 czerwca 2014 r., pomimo upływu kodeksowego terminu na jego załatwienie, nie zostało rozpatrzone, a organ dwukrotnie przesuwała termin jego rozpatrzenia. Skarżący wskazując, że działanie organu ma znamiona przewlekłości, wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania w terminie 30 dni i stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażący i o wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, wskazując na konieczność rozpoznawania spraw zgodnie z kolejnością wpływu. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "Ppsa"), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kpa). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kpa). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie przewlekłość Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 Ppsa, a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozpoznał odwołania od ww. decyzji i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] inicjujące postępowanie odwoławcze wpłynęło do organu w dniu 20 czerwca 2014 r., co wynika z umieszczonej daty wpływu pisma do organu. Od tej daty rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 Kpa do załatwienia sprawy. Tymczasem, pomimo upływu ponad roku od daty wniesienia odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zakończył postępowania administracyjnego poprzez jego rozpatrzenie i wydanie decyzji. W ocenie Sądu, postępowanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. Podważa także wyrażoną w art. 8 Kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wskazać ponadto należy, że przepis art. 149 Ppsa zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ odwoławczy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że od 20 czerwca 2014 r., tj. od wpływu odwołania do organu odwoławczego w sprawie nie dokonano żadnej czynności zmierzającej do jego rozpatrzenia. Jedynie pismami z 17 lipca 2014 r., 29 sierpnia 2014 r., 3 listopada 2014 r., 7 stycznia 2015 r. Minister informował strony, iż rozpatrzenie odwołania w terminie nie było możliwe z uwagi na dużą ilość tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu, przedłużając termin rozpatrzenia odwołania o kolejne okresy. Z kolei w reakcji na wystosowane przez skarżącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 27 lutego 2015 r. organ pismem z 2 marca 2015 r. ponownie poinformował strony, iż rozpatrzenie odwołania w terminie nie było możliwe z uwagi na dużą ilość tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu, przedłużając termin rozpatrzenia odwołania do 30 czerwca 2015 r. Wskazany termin również nie został dochowany. Natomiast z akt sprawy wynika, iż organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym i nie było przeszkód do wydania decyzji w terminie przewidzianym przepisami Kpa. Jednocześnie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prowadząc postępowanie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin załatwienia sprawy w sytuacji, gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. Zauważyć należy, iż od dnia 20 czerwca 2014 r., tj. wpływu do odwołania Minister nie dokonał żadnej merytorycznej czynności w sprawie, z wyjątkiem informowania stron o kolejnych terminach rozpatrzenia odwołania. Powyższe obrazuje podejście Ministra do potrzeby szybkiego zakończenia postępowania. Obrazują je również terminy zakończenia sprawy wyznaczane przez organ powołanymi pismami, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa." Ponadto, zdaniem Sądu, nie może stanowić usprawiedliwienia dla przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy duża ilość tego rodzaju spraw rozpatrywanych według kolejności wpływu, gdyż to na organie administracji spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy organu, aby odwołania były rozpatrywane z zachowaniem ustawowych terminów. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 Ppsa oraz art. 205 § 2 Ppsa.