I SAB/Wa 403/18

Dnia 16 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu 16 kwietnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy K. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r. znak [...], 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, o którym mowa w pkt 1, 3. stwierdza, że przewlekłość, o której mowa w pkt 2, miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz Gminy K. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] listopada 2018 r. Gmina K., dalej "Skarżąca", wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekle prowadzone przez Ministra Inwestycji i Rozwoju, dalej "Minister", postępowanie dotyczące rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r., znak [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...], oznaczonej nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wniesiono o: -zobowiązanie Ministra Inwestycji i Rozwoju do wydania decyzji w terminie miesiąca; -zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wg norm przypisanych. Skarżący wskazali, że [...] stycznia 2018 r. wnieśli o stwierdzenie w części nieważności ww. decyzji Wojewody [...]. Postępowanie powinno być zakończone do [...] lutego 2018 r. a najpóźniej do [...] marca 2018 r., co nie nastąpiło. Minister nie podjął w tym czasie żadnych czynności w sprawie. Dopiero pismem z [...] kwietnia 2018 r., po uprzednim piśmie Skarżącej, wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o nadesłanie akt sprawy. Skarżący kierował do Ministra kolejne pisma, w tym ponaglenie z [...] października 2018 r. Do daty wniesienia skargi decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że opóźnienie w załatwieniu sprawy wynikała ze skomplikowanego jej charakteru, co wymagało podejmowania przez organ szeregu czynności. Poza tym w tym czasie do Ministra wpłynęło wiele nowych spraw a w departamencie łącznie prowadzonych jest ich ok. 4300 czyli ok. 300 na każdego referenta. Każda z tych spraw wymaga przeprowadzenia szeregu czynności, które nie zawsze są widoczne dla strony. W niniejszej sprawie Minister poinformował o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do [...] lutego 2018 r. Ponadto Minister wskazał, że wyrażona w art. 12 K.p.a. zasada szybkości postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu w zakresie dokładnego zebrania materiału dowodowego, ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Z przewlekłością mamy do czynienia gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dla załatwienia sprawy i powinno uwzględniać zachowanie strony jak i oceniać jaki wpływ na czas trwania postępowania miały czynności innych organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie sformułowane w niej żądania zasługiwały na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest przewlekłość Ministra Inwestycji i Rozwoju polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r. znak [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...], oznaczonej nr ew: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących przepisów prawa, sąd w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność i przewlekłość organów administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych lub opieszałego ich prowadzenia. Skarżąca wyczerpał tryb o jakim mowa w art. 37 § 1 K.p.a., bowiem [...] października 2018 r. złożył ponaglenie. Skarga jest zasadna w zakresie w jakim Skarżąca domaga się stwierdzenia przewlekłości postępowania. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Wynika to zresztą wprost z art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. w którym zawarto definicję przewlekłości jako sytuacji w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a., co stanowi o wypełnieniu przesłanki przewlekłości postępowania. Analiza dokumentów nadesłanych przez organ wskazuje, że wniosek Gminy K. został złożony [...] stycznia 2018 r. (data wpływu pisma do organu). Pierwsza czynność organu została podjęta [...] kwietnia 2018 r. (prośba o akta). Akta zostały przesłane przez [...] Urząd Wojewódzki [...] kwietnia 2018 r. Skarżący kilkakrotnie kierowała do Ministra pisma ponaglające ([...] marca, [...], [...] kwietnia 2018 r.). Decyzja merytoryczna została wydana [...] lutego 2019 r. Z nadesłanych przez Ministra akt nie wynika aby sprawa była skomplikowana lub wymagała zwiększonego nakładu pracy. Okoliczności podniesione przez Ministra dotyczące liczby spraw pozostających w poszczególnych referatach pracowników organu i jego obciążenia merytorycznego w świetle 149 P.p.s.a. pozostają bez znaczenia. Organ ma bowiem obowiązek tak zorganizować pracę urzędu aby mógł rozpoznać sprawę w terminach ustawowych. Nie wpływa także na terminy zakończenia sprawy kwestie związane z koniecznością wysyłania informacji o podejmowanych czynnościach, tak samo jak i terminy doręczeń stronom zawiadomień które powinny się mieścić w terminach ustawowych załatwiania danej sprawy. W związku z tym Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przewlekłość postępowania gdyż organ nie tylko, że nie podjął żadnej czynności od daty wniesienia wniosku do daty pierwszej czynności tj. od [...] stycznia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. ale i nie poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie (art. 36 § 1 K.p.a.). Także i później mimo nadesłania w kwietniu 2018 r niezbędnych akt administracyjnych wydał decyzję merytoryczną dopiero po upływie blisko [...] miesiącach od daty nadesłania niezbędnych akt. Przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Sąd uznał, że w sprawie przewlekłość nie miała rażącego charakteru. Niewątpliwie postępowanie organu narusza określoną w art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona przewlekłość postępowania miała rażący charakter. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Sąd, dokonując takiej oceny, miał na względzie datę wpływu do organu wniosku, charakter postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym oraz liczbę spraw pozostających do rozstrzygnięcia przez ten organ. Z drugiej strony uwzględnił, że ostatecznie decyzja merytoryczna została wydana przed rozstrzygnięciem skargi przez Sąd w terminie zakreślonym w końcowej fazie przez organ do rozstrzygnięcia sprawy. Konkludując, Sąd w punkcie pierwszym wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy orzekając w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a. z uwagi na bezprzedmiotowość wniosku o zobowiązanie do wydania decyzji. W punkcie drugim i trzecim stwierdził, przewlekłe prowadzenie postępowania bez rażącego naruszenia prawa, czyniąc za podstawę tego rozstrzygnięcia przepis art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej od organu administracji Sąd orzekł w punkcie czwartym wyroku przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a zasądzając od organu na rzecz Skarżącej 100 zł. tytułem zwrotu kosztów wpisu.