I SAB/Wa 403/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C., J. C., Z. C., M. C., Z. C., A. C., A. C., E. J., K. C. i J. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. K. C., J. C., Z. C., M. C., Z. C., A. C., A. C., E. J., K. C. i J. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], dawne ozn. hip. [...] o pow. [...] m². Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie, o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że [...] lipca 2019 r. skierowali zażalenie na bezczynność Prezydenta do Wojewody [...], natomiast [...] września 2019 r. zostało skierowane zażalenie na bezczynność Prezydenta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jako organu właściwego do jego rozpoznania. Jednak do dnia wniesienia skargi organ nie załatwił sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zakończenie postępowania nie jest możliwe ze względu na nieustalone następstwo prawne po dawnych właścicielach hipotecznych. Zaznaczył, że nie dysponuje aktami własnościowymi nieruchomości, gdyż przy piśmie z [...] lipca 2017 r. zostały przekazane do Sądu Rejonowego dla [...][...] Wydział Cywilny do sprawy o sygn. akt [...] i do chwili obecnej nie zostały zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie, m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jej podstawowym celem jest ochrona jednostki przed nieuzasadnioną zwłoką organu w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania przez organ stosownego aktu. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stroną w rozumieniu przytoczonego przepisu są podmioty, o których mowa w art. 32 i art. 33 P.p.s.a., tj. skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a także uczestnik na prawach strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym legitymowanymi do wniesienia skargi są podmioty, które mają interes prawny w jej wniesieniu, we własnej sprawie administracyjnej. Istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu, czynności organu administracji publicznej, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Interes prawny wyraża się zatem w żądaniu dokonania przez sąd oceny zgodności przedmiotu zaskarżenia z obiektywnym porządkiem prawnym. Skarga może przy tym dotyczyć jedynie własnej sprawy administracyjnej skarżącego, zatem interes prawny, ma charakter materialnoprawny w tym znaczeniu, że musi być oparty na normach administracyjnego prawa materialnego (por. T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2017, s. 163–164). Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować podstawę w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, natomiast status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może w żadnym razie wynikać tylko z faktycznego traktowania jakiegoś podmiotu jako strony. Interes prawny musi być interesem własnym, indywidualnym i wynikającym z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której podmiot nie może poprzeć swojego zainteresowania sprawą przepisami prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 13 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 771/15, z 9 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 539/20 oraz postanowienia NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2292/15 i z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 1262/18). Oceniając w tych kategoriach uprawnienie skarżących do wniesienia skargi stwierdzić należy, że nie wykazali oni (ani nawet nie uprawdopodobnili) istnienie podstaw uzasadniających ich legitymację skargową w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z 16 lutego 1949 r. został złożony przez J. K., K. S., H. D., M. S., J. S. i E. S. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] lipca 1965 r., nr [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] nr[...], nr hip. [...] o powierzchni [...] m² i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] września 1965 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. K., utrzymało w mocy orzeczenie z [...] lipca 1965 r. Decyzją z [...] sierpnia 1999 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji z [...] września 1965 r. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2000 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1965 r., w części dotyczącej gruntu będącego mieniem komunalnym i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Oznacza to, że pozostał do rozpoznania wniosek z [...] lutego 1949 r. Postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego było kilkakrotnie zawieszane w celu ustalenia następców prawnych po przeddekretowych właścicielach nieruchomości (poza J. K.) - ostatnio postanowieniem z [...] stycznia 2012 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] marca 2012 r., nr [...] w wyniku rozpatrzenia zażalenia, uchyliło postanowienie Prezydenta z [...] stycznia 2012 r. i zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po K. S.. Jak wynika z akt administracyjnych K. S. zmarła [...] grudnia 1975 r. Na skutek wniesionej przez S. K. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Kolegium postanowieniem z [...] października 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., uchyliło swoje postanowienie z [...] marca 2012 r. oraz postanowienie Prezydenta z [...] stycznia 2012 r. o zawieszeniu postępowania i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że postanowienie zostało skierowane do zmarłej właścicielki lokalu. W dniu [...] lipca 2019 r. do Prezydenta [...] wpłynęło (adresowane do Wojewody [...]) zażalenie skarżących z [...] lipca 2019 r. na bezczynność organu w sprawie wniosku dekretowego dotyczącego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], dawne ozn. hip. [...] o pow. [...] m². W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w dacie wejście w życie dekretu nieruchomość należała do poprzedników prawnych wnioskodawców - prawa do nieruchomości przysługiwały K. S. z domu S. w [...]. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych nie wynika następstwo prawne wnioskodawców po zmarłej K. S. W złożonej skardze skarżący nie wyjaśnili, z czego wywodzą swój interes prawny w niniejszej sprawie. Zarządzeniem z [...] lutego 2021 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżących do przedłożenia, w terminie 7 dni, dokumentów potwierdzających następstwo prawne po przeddekretowym właścicielu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik pismem z [...] lutego 2021 r. poinformował, że jest dopiero w trakcie ustalania aktualnego i kompletnego stanu dziedziczenia roszczeń dotyczących tej nieruchomości. Nie przedłożył żadnych dokumentów świadczących, np. o wystąpieniu z wnioskiem o stwierdzeniu praw do spadku po byłym współwłaścicielu, czy też innych dowodów świadczących o podjętych czynnościach mających na celu wykazanie następstwa prawnego. Pełnomocnik nie wskazał nawet po których przeddekretowych właścicielach podjęte zostały czynności (i jakie) dotyczące następstwa prawnego. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie wykazali z czego wywodzą swój interes prawny do wniesienia skargi. Odnośnie stanowiska, że w sprawie ze skargi na bezczynność badana jest jedynie kwestia zwłoki organu bez oceny legitymacji skargowej strony, wskazać należy, że jak wyżej wyjaśniono, zgodnie z 50 § 1 P.p.s.a., Sąd ma obowiązek badać czy ze skargą wystąpił podmiot legitymowany. Podnieść należy, że skarżący nie byli inicjatorami postępowania administracyjnego przed organem. Także po wydaniu decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń dekretowych z 1965 r. nie brali w tym postępowaniu udziału. Złożyli zażalenie zarzucając organowi bezczynność, w którym wprawdzie wskazali, że nieruchomość należała do ich poprzedniczki prawnej K. S., jednakże nie poparli tego stanowiska żadnym dokumentem, z którego wynikałoby to następstwo. Nie wskazali także, że prowadzą postępowanie, bądź podejmują określone działania prowadzące do wykazania następstwa prawnego. Również z akt postępowania administracyjnego nie wynika, czy i jakie prawa do przedmiotowej nieruchomości przysługują skarżącym po K. S., która zmarła ponad 45 lat temu. Zważyć należy, że postępowanie administracyjne dotyczy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie dekretu [...], wobec czego prawa po byłych właścicielach nieruchomości powinny być wykazane. Aby organowi administracji skutecznie zarzucić bezczynność w rozpoznaniu wniosku podmiot składający skargę musi wykazać interes prawny w tym postępowaniu. W niniejszej sprawie, skarżący nie wskazali interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., a zatem opartego na prawie materialnym, z którego mogliby wywodzić dla siebie określone uprawnienie w tym postępowaniu. W doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, w myśl którego stwierdzenie u skarżącego braku legitymacji skargowej będące rezultatem badania jego interesu prawnego powinno skutkować wydaniem wyroku oddalającego skargę (por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2016, uw. 34 do art. 50; por. też: uzasadnienie uchwały NSA z 11.04.2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62; a także postanowienia NSA: z 13.06.2007 r., sygn. akt II FSK 1337/06; z 05.02.2014 r., sygn. akt II GSK 9/13; z 08.07.2014 r., sygn. akt I OSK 1351/14; oraz wyroki NSA: z 16.09.2010 r., sygn. akt II OSK 1397/09; z 19.12.2017 r., sygn. akt I OSK 115/16). Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 P.p.s.a.