I SAB/Wa 403/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu 10 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. i T. C. na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r. nr [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Rozwoju i Technologii do wydania decyzji; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz A. C. i T. C. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 22 września 2021 r. A. C. i T. C. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie Minister Rozwoju i Technologii, dalej też jako organ/minister) w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania w związku z nabyciem przez Skarb Państwa nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...] jako działka [...] o powierzchni 0,8817 ha. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone 17 lipca 2020 r. a z dniem 23 lipca 2020 r. zostało przekazane do ministra i dotychczas nie zostało rozpoznane. Skarżący wnieśli o zobowiązanie ministra do rozpoznania złożonego odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy, stwierdzeniem że przewlekłość i bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W piśmie z 14 października 2021 r. skarżący wnieśli dodatkowo o przyznanie sumy pieniężnej od organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z [...] lipca 2020 r. Ponadto wskazał, że sprawa miała charakter skomplikowany i wymagała wnikliwej i czasochłonnej analizy, przy czym sprawy rozpoznawane są zgodnie z kolejnością wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu niniejszą skargę należy zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu, z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem. Z uwagi na wydanie przez organ decyzji, postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do jej wydania jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania sprawy w pozostałym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, odwołanie od decyzji z [...] lipca 2020 r. wpłynęło do ministra 27 lipca 2020 r. Ustawowy termin na załatwienie sprawy upływał zatem 27 sierpnia 2020 r. Organ wydał decyzję [...] października 2021 r., a więc ponad rok po upływie terminu. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek czynności które uzasadniałyby przekroczenie terminu, brak również zawiadomień kierowanych do strony w trybie art. 36 kpa. Uzasadnia to przyjęcie, że minister dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tych środków jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tych środków wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W niniejszej sprawie obawa taka nie zachodzi, jako że organ wydał już decyzję. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r. nr [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 2 wyroku), na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) orzekł o kosztach sądowych (pkt 4 wyroku). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.